Pew: in 34 van 37 landen vrees voor banenverlies

Pew Research Center publiceerde op 17 september de uitkomsten van een enquete onder 42.151 mensen in 37 landen over wat kunstmatige intelligentie met werk gaat doen. In 34 van die landen zeggen meer mensen dat AI de komende twintig jaar banen kost dan dat het er banen bij oplevert. Nigeria is het enige land waar de optimisten net iets in de meerderheid zijn, met 27 procent tegen 26 procent.

De cijfers achter het pessimisme

Over alle 37 landen ligt de mediaan op 46 procent die minder banen verwacht. Dertien procent denkt dat AI weinig verschil maakt, negen procent rekent op meer werk. Ongeveer een kwart weet het niet, een aandeel dat in sommige middeninkomenslanden boven de 40 procent uitkomt. Het veldwerk liep van 8 februari tot 13 mei 2026.

Welvaart blijkt een goede voorspeller. In achttien rijke landen zegt een mediaan van 55 procent dat AI banen kost, tegen 36 procent in achttien middeninkomenslanden. Australie en Zuid-Korea staan bovenaan met 76 procent, de Verenigde Staten volgen met 71 procent. Pew wijst op de grote witteboordensector in die economieen als mogelijke verklaring.

Nederland schuift op

Het aandeel Nederlanders dat meer bezorgd dan enthousiast is over AI steeg volgens Pew met 7 procentpunt ten opzichte van vorig jaar. Alleen Zweden liet een grotere sprong zien, met 9 punten. Dat past bij een breder beeld: in ongeveer de helft van de onderzochte landen hangt meer kennis over AI samen met meer zorgen over werk, niet met minder.

Leeftijd speelt ook mee. In landen als Canada, Frankrijk, India en Indonesie maken 18- tot 34-jarigen zich vaker zorgen dan ouderen. In de Verenigde Staten liep die zorg onder jongvolwassenen op van 40 procent in 2024 naar 55 procent nu. In elf overwegend rijke landen noemen vrouwen banenverlies vaker dan mannen. Eerder deze week bleek uit ander Pew-werk over de Amerikaanse publieke opinie dat de politieke verhoudingen rond AI daar zijn omgedraaid.

Meting van verwachting, niet van effect

De enquete meet wat mensen denken dat er gebeurt, niet wat er gebeurt. Dat verschil is relevant, want harde cijfers over verdringing zijn er nauwelijks. In een NBER-studie onder bijna 6.000 bestuurders bleef het gemeten effect op werkgelegenheid klein. Tegelijk laten gebruikscijfers zien dat werknemers met ChatGPT structureel taken oppakken die buiten hun functieomschrijving vallen, wat eerder op verschuiving dan op verdwijning wijst.

Emotioneel zit het midden nog vol: 41 procent zegt even bezorgd als enthousiast te zijn, 37 procent overwegend bezorgd. Israel is het enige land waar enthousiasme de overhand heeft.

Wat betekent dit

Voor Nederlandse werkgevers is de uitslag vooral een communicatieprobleem. De investeringen lopen door, Gartner rekent voor 2026 op 2,7 biljoen dollar aan AI-uitgaven, terwijl het personeel er met groeiende argwaan naar kijkt. Wie AI invoert zonder duidelijk te maken wat dat voor functies betekent, krijgt die argwaan terug in de vorm van traag gebruik en stille weerstand. Concrete afspraken over omscholing en over welke taken blijven, doen op dit moment meer dan een nieuwe pilot.