Bijna 6.000 bestuurders zien nog geen AI-effect

Het National Bureau of Economic Research heeft bijna 6.000 CEO’s, CFO’s en senior finance managers gevraagd wat AI hun bedrijf tot nu toe heeft opgeleverd. Het antwoord van de grote meerderheid: niets meetbaars. Ruim 90 procent van de bestuurders ziet over de afgelopen drie jaar geen effect op de werkgelegenheid, 89 procent ziet geen effect op de arbeidsproductiviteit. De enquete liep van november 2025 tot januari 2026 in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Australie.

Veel gebruik, weinig zichtbaar resultaat

Aan adoptie ligt het niet. Van de ondervraagde bedrijven zegt 69 procent AI in enige vorm te gebruiken, met de Verenigde Staten op kop (78 procent) en Australie als hekkensluiter (59 procent). Vier op de tien bedrijven zetten taalmodellen in voor het genereren van tekst. De technologie zit dus in de organisatie, alleen komt ze nog niet terug in de cijfers die bestuurders bijhouden.

Het werkpapier (nummer 34836) is geschreven door onder anderen Nicholas Bloom en Steven J. Davis van Stanford, samen met onderzoekers van de Bank of England en de Federal Reserve Bank of Atlanta. Diezelfde spanning zagen we eerder terug in de stijgende AI-uitgaven van Nederlandse bedrijven, waar het zicht op rendement achterbleef bij het budget.

De verwachting ligt in de toekomst

Interessanter dan de nul van vandaag is wat diezelfde bestuurders voor de komende drie jaar voorspellen. Gemiddeld rekenen ze op 1,4 procent hogere arbeidsproductiviteit, 0,7 procent minder werkgelegenheid en ongeveer 0,8 procent meer output. Dat zijn geen getallen die een economie op zijn kop zetten. Ze staan in schril contrast met de honderden miljarden die inmiddels in datacenters en modellen gaan, iets wat ook doorklinkt in het nieuwe hardwarefonds van a16z.

Werknemers en bestuurders kijken anders

In de Amerikaanse steekproef vroegen de onderzoekers hetzelfde aan werknemers. Die verwachten dat de werkgelegenheid met 0,5 procent stijgt, terwijl bestuurders uitgaan van een daling van 1,2 procent. Bij productiviteit draait het om: werknemers houden het op 0,9 procent, bestuurders op 2,3 procent. Wie het dichtst bij de praktijk staat, is voorzichtiger over de winst en optimistischer over zijn baan.

Dat past bij eerder werk over AI-ontslagen die de productiviteit juist ondermijnen, en bij het beeld dat een op de vijf werknemers taken van collega’s aan AI geeft zonder dat de organisatie dat registreert. Als het gebruik onder de radar plaatsvindt, verschijnt het ook niet in de rapportage van de directie.

Wat betekent dit

De cijfers zeggen niet dat AI niets doet. Ze zeggen dat drie jaar te kort is om het terug te zien in de boeken van een gemiddeld bedrijf, en dat bestuurders het effect zelf niet weten te meten. Voor wie nu een AI-plan schrijft, is dat een nuttige correctie op de verkooppraatjes: reken op winst per proces en per team, niet op een productiviteitssprong voor de hele onderneming. Het wekelijkse AI-gebruik in Nederland verdubbelde naar 40 procent, dus aan bereidheid ontbreekt het niet. De meetlat moet nog volgen.