Rechter laat NAACP-zaak tegen xAI over gasturbines doorgaan

Een federale rechter in Mississippi heeft het verzoek van xAI afgewezen om een rechtszaak over de stroomvoorziening van zijn datacenter Colossus 2 te laten vallen. De NAACP kan dus doorprocederen over tientallen gasturbines die volgens de burgerrechtenorganisatie zonder de vereiste luchtvergunning draaien. Rechter Debra M. Brown deed de uitspraak op vrijdag 30 oktober, meldt Earthjustice, dat de NAACP samen met het Southern Environmental Law Center bijstaat.

Waar draait de zaak om

xAI, het AI-bedrijf van Elon Musk dat inmiddels onder SpaceX valt, bouwde bij Southaven in Mississippi een eigen gascentrale om Colossus 2 van stroom te voorzien. Het datacenter ligt net ten noorden van Memphis, waar xAI ook zijn eerste Colossus-cluster heeft staan. Volgens TechCrunch stelt de NAACP dat xAI minstens 35 verbrandingsturbines heeft geplaatst en gebruikt zonder de vergunningen die de Clean Air Act voorschrijft.

Earthjustice noemt forse cijfers. De turbines beslaan 114 acres en zouden per jaar ruim 5.000 ton stikstofoxiden, 400 ton fijnstof en 47 ton formaldehyde uitstoten. De rechter heeft zich nog niet over die uitstootcijfers uitgesproken, benadrukt DeSoto County News.

De argumenten van xAI

xAI voerde drie verweren aan. De turbines zouden mobiel en tijdelijk zijn en daarom geen vergunning nodig hebben. De NAACP zou geen procesbelang hebben. En burgerrechtszaken onder de Clean Air Act zouden in strijd zijn met de Amerikaanse grondwet.

Brown ging daar niet in mee. Onder het luchtkwaliteitsplan van Mississippi zijn de turbines geen “mobile sources”, oordeelde ze. De centrale “was niet (en is niet) vrijgesteld van vergunningsplicht”, citeert Earthjustice uit de uitspraak. Over de grondwet schreef ze dat eisers in zo’n zaak geen uitvoerende macht van de federale overheid uitoefenen, omdat ze op eigen naam procederen voor eigen schade.

Het is de tweede tegenvaller voor xAI in korte tijd. Op 19 oktober wees dezelfde rechtbank al een vergelijkbaar verzoek van het Amerikaanse ministerie van Justitie af. Dat mag alleen als tussenkomende partij meedoen, aldus DeSoto County News. De staatstoezichthouder MDEQ verleende in maart wel een vergunning voor permanente turbines op de locatie, en xAI zegt de tijdelijke eenheden te willen uitfaseren.

“xAI kan geen gasturbines laten draaien zonder de vereiste vergunningen”, zei Abre’ Conner, directeur milieu- en klimaatrechtvaardigheid bij de NAACP. Laura Thoms van Earthjustice stelde dat er “geen groot gat in de Clean Air Act” zit waarmee het bedrijf aan verantwoording kan ontsnappen.

“Elke vraag die je aan ChatGPT of Grok stelt, draait ergens op een server die stroom vraagt. Wie AI op het werk gebruikt, mag zich best afvragen of een zwaar model nodig is voor een taak die ook met een simpele prompt of een lichter model lukt.”

Leon Tindemans, AI-expert en Copilot- & ChatGPT-trainer, geeft een ChatGPT-training voor teams

Wat betekent dit

De uitspraak zegt nog niets over de vraag of xAI de wet heeft overtreden. Ze betekent alleen dat de zaak inhoudelijk behandeld wordt. Belangrijker op korte termijn is het verzoek van de NAACP om de turbines stil te leggen tot ze vergund zijn. Daarover heeft de rechter nog niet beslist. Wijst ze dat toe, dan moet xAI op zoek naar andere stroom voor een van zijn grootste rekenclusters.

De zaak past in een groeiend verzet tegen AI-datacenters in de Verenigde Staten. We schreven eerder over bouwprojecten die vastlopen, over stijgende prijzen voor boerenland en over Amazon en Microsoft die stoppen met geheime datacenterdeals. TechCrunch wijst erop dat New York onlangs een moratorium op nieuwe datacenters invoerde. Voor bedrijven die AI-capaciteit snel willen opschalen met eigen gascentrales, is de boodschap uit Mississippi helder: tijdelijk is juridisch geen vrijbrief.