VS en China willen AI-dialoog met meldplicht

De Verenigde Staten en China hebben zondag in New York afgesproken een aparte dialoog over kunstmatige intelligentie op te zetten. Het voorstel komt vier dagen voor de ontmoeting tussen Donald Trump en Xi Jinping in Washington, en draait om iets opvallend beperkts: een meldingssysteem voor AI-incidenten die de nationale veiligheid raken.

Acht uur praten in New York

Minister van Financien Scott Bessent sprak volgens Al Jazeera ongeveer acht uur met vicepremier He Lifeng. Aan Amerikaanse kant schoof handelsgezant Jamieson Greer aan, aan Chinese kant hoofdonderhandelaar Li Chenggang. Chinese staatsmedia noemden de gesprekken achteraf “openhartig, diepgaand en constructief”, een formulering die in Peking zelden veel verraadt.

Bessent zelf was concreter over het waarom. “We denken dat, net als bij elke grensoverschrijdende activiteit, de stap van ondoorzichtig naar meer transparantie tussen de nummer een en de nummer twee onder de AI-machten heel belangrijk is”, zei hij volgens persbureauverslagen die onder meer door SRN News werden overgenomen.

Wat er wel en niet op tafel ligt

Het mechanisme dat Washington voorstelt lijkt op de hotlines uit de Koude Oorlog: als er iets misgaat met een AI-systeem dat tot op het niveau van nationale veiligheid doortelt, licht het ene land het andere in. Dat is een smalle afspraak, en dat is waarschijnlijk precies de bedoeling. Wie klein begint, hoeft het niet eerst eens te worden over de grote vragen.

Exportcontroles op geavanceerde AI-chips en op machines om ze te maken vallen er nadrukkelijk buiten. Minister van Handel Howard Lutnick heeft eerder gezegd dat die via een apart kanaal lopen, voor zover er uberhaupt over onderhandeld wordt. Voor Peking is dat het gevoelige punt, want de Chinese industrie werkt inmiddels om die beperkingen heen. Dat zagen we deze week nog toen CXMT met massaproductie van G5-geheugen begon, en eerder toen Huawei de Ascend 960 drie kwartalen naar voren haalde. Ook de handhaving blijft rommelig: in Taiwan werden negen mensen aangeklaagd voor het smokkelen van B300-servers.

Verder ging het over tariefverlagingen op niet-strategische goederen en over kritieke mineralen. Op die twee dossiers meldden beide delegaties geen doorbraak. Werkgroepen praten maandag verder.

Waarom een meldplicht niet vanzelfsprekend is

Een incidentenmeldplicht klinkt als een formaliteit, tot je bedenkt hoe zo’n incident eruitziet. Eerder dit jaar bleek een gehallucineerd inlichtingenrapport genoeg om de twee landen dicht bij een confrontatie te brengen. Juist bij dat type fout, waarbij niemand kwade bedoelingen heeft maar het systeem iets verzint, helpt een telefoontje meer dan een verdrag.

De vraag is of Peking meedoet. De Chinese staatsmedia besteedden nauwelijks aandacht aan het AI-deel van de gesprekken, en er is in Peking oud wantrouwen over Amerikaanse pogingen om de Chinese AI-ontwikkeling af te remmen. Een meldingssysteem vraagt bovendien dat je toegeeft dat er iets fout is gegaan, en dat is voor beide hoofdsteden ongemakkelijk.

Wat betekent dit

Trump en Xi beslissen later deze week in Washington of het kader er komt. Lukt dat, dan is het de eerste structurele AI-lijn tussen de twee landen sinds het overleg in Geneve in mei 2024. Voor Europese bedrijven verandert er op korte termijn weinig, want de chipregels blijven waar ze zijn. Interessanter is het signaal: Washington behandelt AI-storingen nu als iets wat je met een rivaal afstemt, niet alleen als iets wat je binnenskamers oplost. Dat past in een bredere beweging, van de AI-top in Schotland tot de plannen van Trump voor een eigen AI-czar. Of er daadwerkelijk ooit een melding verstuurd wordt, is een heel andere vraag.