Xi bouwt open-source AI-blok binnen de BRICS

Op de BRICS-top in New Delhi heeft de Chinese president Xi Jinping aangeboden dat China een open-source AI-gemeenschap voor de groep opzet. Bloomberg beschrijft het als een poging om de jaarlijkse top om te bouwen tot een podium voor de Chinese kijk op kunstmatige intelligentie, terwijl Peking en Washington om invloed op de technologie vechten.

Vijf punten, waarvan één over taalmodellen

Het aanbod zit in een vijfpuntenplan dat Xi tijdens de slotsessie van 12 september presenteerde, aldus het verslag van het Indiase Siasat. Naast de AI-gemeenschap noemde hij speciale economische zones voor handel en investeringen, een cloudplatform voor de digitale industrie met opleidingen, hulp bij slimme fabrieken en productiestandaarden, en een alliantie voor het opleiden van ingenieurs. Alleen het eerste punt gaat expliciet over AI: China wil voorop lopen bij een BRICS-gemeenschap rond open source en de samenwerking steunen bij het ontwikkelen en toepassen van grote taalmodellen, met seminars en trainingen voor de leden.

Xi verpakte het in bekende taal over governance. “Een wereld zonder regels is als een kruispunt zonder verkeerslichten”, zei hij volgens Siasat, en hij herhaalde dat landen gelijkwaardig zijn, ongeacht omvang of rijkdom.

De slotverklaring zwijgt over het voorstel

De gezamenlijke verklaring die de groep zaterdag uitgaf, steunt het idee niet met zoveel woorden, meldt Bloomberg. In plaats daarvan roept de tekst op tot internationale samenwerking om de toegang tot AI-middelen te vergroten en om veiligheid, beveiliging, inclusiviteit en betrouwbaarheid aan te pakken. Een dag eerder nodigde Xi de BRICS-leden uit om zich aan te sluiten bij de World AI Cooperation Organization, het orgaan dat Peking in juli oprichtte. Op 16 juli tekenden 29 landen de oprichtingsakte, met Shanghai als vestigingsplaats. Die stap kwam eerder dit jaar al aan bod in ons stuk over het Chinese voorstel voor een wereldwijde AI-organisatie.

Onder de ondertekenaars zitten Rusland, Pakistan, Kazachstan, Indonesië en Brazilië. Geen enkele EU-lidstaat doet mee, schrijft TNW.

Thuis denkt Peking juist aan beperkingen

Het pleidooi voor openheid staat op gespannen voet met wat er in China zelf speelt. Volgens TNW bestudeert Peking restricties op buitenlandse toegang tot de krachtigste binnenlandse modellen, waaronder Qwen, Doubao en GLM. Xi sprak in juli over een balans tussen ontwikkeling en veiligheid, en in beleidskringen gaat het over het afschermen van de zwaarste modelcapaciteiten. Chinese labs zetten hun open gewichten intussen wel gewoon door, zoals bij het open-source rijmodel van Qwen, en Alibaba blijft fors investeren in eigen infrastructuur, zoals bij de UniPat-deal. De achterliggende inzet is rekenkracht, waarover we schreven in de Chinese plannen richting 2030.

Wat betekent dit

Voor Nederlandse organisaties verandert er op korte termijn weinig, want er ligt geen verdrag en geen budget. De richting is wel duidelijk: China probeert open gewichten tot exportproduct te maken en bouwt daar een eigen institutioneel netwerk omheen, buiten de westerse kaders. Wie Chinese open modellen draait, krijgt daarmee te maken met twee bewegingen tegelijk, want Peking kan de kraan aan de bovenkant dichtdraaien terwijl het de onderkant promoot. In Washington gaat het gesprek juist over aansprakelijkheid, zoals in het Senaatsvoorstel voor een zorgplicht. Twee blokken, twee soorten regels, en bedrijven die straks aan beide moeten voldoen.