Geheugentekort door AI drijft prijs van laptops op

De bouwwoede rond AI-datacenters heeft een prijskaartje dat inmiddels in de elektronicawinkel ligt. Geheugenchips zijn schaars, contractprijzen lopen al twee jaar op en fabrikanten van telefoons en laptops kunnen die rekening niet eeuwig zelf dragen.

Vierhonderd procent erbij sinds 2024

J.P. Morgan Global Research schatte in een analyse van 6 augustus dat DRAM-prijzen tussen begin 2024 en eind 2026 met ruim 400 procent stijgen. Analist Jay Kwon van de bank gaat ervan uit dat de sector meerdere jaren in tekort blijft en durft geen einddatum te noemen.

De bank rekende ook door wat dat met de Amerikaanse inflatie doet. De importprijsindex voor computers, randapparatuur en onderdelen ging sinds eind 2024 met 37 procent omhoog. Elke tien procent duurdere hardware tilt de kerninflatie volgens J.P. Morgan zo’n tiende procentpunt op, en de geheugenschok alleen is goed voor 0,2 tot 0,4 procentpunt. Meta schroefde zijn investeringsprognose met 10 miljard dollar op en noemde daarbij letterlijk de hogere kosten voor AI-hardware en geheugen. Nvidia verhoogde eerder deze maand de prijzen van zijn AI-servers met ruim 15 procent.

Telefoons en pc’s worden duurder

Marktonderzoeker IDC rekende twee scenario’s door voor 2026. In het gematigde geval krimpt de smartphonemarkt met 2,9 procent en gaan gemiddelde verkoopprijzen 3 tot 5 procent omhoog. In het pessimistische scenario is dat een krimp van 5,2 procent bij prijzen die 6 tot 8 procent stijgen. Voor pc’s zijn de cijfers vergelijkbaar: een daling van 4,9 tot 8,9 procent, tegenover een eerdere prognose van 2,4 procent.

Het probleem zit aan de aanbodkant. IDC verwacht dit jaar 16 procent meer DRAM en 17 procent meer NAND, allebei onder wat de sector historisch gewend is. Fabrikanten verschuiven capaciteit ook naar high bandwidth memory voor AI-versnellers, waar de marges hoger liggen. Budgetmerken komen daardoor het hardst in de knel, terwijl Apple en Samsung hun voorraad met langlopende contracten twaalf tot vierentwintig maanden vooruit hebben vastgelegd.

Uitverkocht tot ver in 2027

SK Hynix meldde dat zijn capaciteit voor HBM, DRAM en NAND voor 2026 zo goed als volledig verkocht is. Topman Kwak Noh-jung noemde 2027 qua aanbod het zwaarste jaar uit de geschiedenis van de sector en hield er rekening mee dat de krapte tot na 2030 doorloopt. Samsung waarschuwde voor aanhoudende tekorten tot minstens 2027 en trok de prijs van een 32GB DDR5-module op van 149 naar 239 dollar.

De reacties daarop lopen uiteen. SK Hynix investeert 38 miljard in twee nieuwe fabrieken, Apple test geheugenchips van de Chinese fabrikant CXMT en chipontwerpers zoeken hun heil in andere architecturen, zoals Cerebras dat geheugen boven op de wafer stapelt. Nieuwe fabrieken staan er alleen niet binnen een jaar.

Wat betekent dit

De kosten van de AI-uitrol worden zichtbaar op plekken die niets met AI te maken hebben. Wie in 2026 of 2027 een laptop, telefoon of server vervangt, betaalt mee aan de geheugenhonger van datacenters die iemand anders bouwt. Voor bedrijven met een vervangingscyclus is het slim om vervanging naar voren te halen of juist uit te stellen op basis van harde cijfers, want tussen het gematigde en het pessimistische IDC-scenario zit al snel een paar procent verschil op de hele hardwarebegroting. En anders dan bij eerdere chipcrises hangt het einde niet af van één fabriek die weer opstart, maar van jaren aan nieuwe productiecapaciteit.