Tieners zoeken troost bij AI-chatbots, blijkt uit onderzoek

Negen op de tien Amerikaanse scholieren tussen 9 en 17 jaar hebben weleens een AI-chatbot gebruikt. Bijna twee derde zet zo’n chatbot in voor huiswerk en ook als gezelschap, of op momenten dat ze gestrest, eenzaam of angstig zijn. Dat blijkt uit een enquête van de JED Foundation onder 5.500 leerlingen, waarover NPR deze week berichtte.

Chatbots al ruim voor de minimumleeftijd

Een tweede onderzoek laat zien hoe vroeg het begint. Volgens NPR heeft bijna de helft van de kinderen van 9 tot 12 jaar al een AI-chatbot of AI-companion gebruikt. Op hun dertiende is dat bijna driekwart. De meeste populaire chatbots hanteren juist 13 jaar als minimumleeftijd.

Die cijfers komen uit de 2026 Census van Common Sense Media, gepubliceerd op 27 oktober. De organisatie ondervroeg 1.211 Amerikaanse kinderen en tieners. Van hen gebruikt 65 procent AI in de vrije tijd. Echt enthousiast zijn ze niet: slechts 11 procent van de tieners en 15 procent van de jongere kinderen zegt het ‘heel leuk’ te vinden. Een typische tiener zit volgens hetzelfde rapport zo’n acht uur per dag achter een scherm voor vermaak. Common Sense Media noemde eerder al ChatGPT for Teens een onacceptabel risico.

Verband met mentale gezondheid

De JED Foundation keek ook naar welzijn. Kayla Anderson, psycholoog en vicepresident onderzoek bij JED, zegt tegen NPR dat jongeren die AI gebruiken als ze emotioneel in de knel zitten vaker een slechte mentale gezondheid rapporteren. Het onderzoek vond ook samenhang met suïcidale gedachten en pogingen. Anderson zegt er nadrukkelijk bij dat het om een correlatie gaat. De cijfers bewijzen dus niet dat de chatbot de oorzaak is.

Ontwikkelingspsycholoog Anne Maheux van de University of North Carolina at Chapel Hill was niet bij de enquêtes betrokken en noemt de uitkomsten “opmerkelijk”. Haar eigen studie, die binnenkort verschijnt, volgde scholieren in één Amerikaanse staat. Leerlingen die chatbots als gezelschap gebruikten, werden in de loop van de tijd eenzamer. Haar verklaring: een chatbot verlicht stress op het moment zelf, maar wie er steeds op leunt, leert minder goed om zelf met alledaagse spanning om te gaan.

Huiswerkhulp en geruststelling

NPR sprak ook met tieners zelf. De 15-jarige Arjun Sharda uit Texas gebruikt ChatGPT en Gemini om oefenvragen te maken en lesstof te begrijpen. Toen hij bang was een scheikundetoets te verknallen, vroeg hij ChatGPT of het wel goed zou komen. De 17-jarige McKenzie Craig uit Massachusetts laat een chatbot haar taken op volgorde zetten als ze overspoeld raakt, en vraagt feedback op haar essays voordat ze gaat herschrijven. Ook scholen halen de technologie binnen: Google zette onlangs Gemini in Classroom aan voor alle leerlingen.

Wat betekent dit

De cijfers komen uit de Verenigde Staten, maar de apps zijn hier dezelfde. Voor ouders en scholen verschuift de vraag van óf kinderen chatbots gebruiken naar waarvoor ze dat doen. Hulp bij een wiskundesom is iets anders dan een chatbot die ’s avonds de rol van vertrouwenspersoon overneemt.

Wetgevers in de VS reageren al. New York verbiedt chatbots om de vriend van kinderen te spelen en acht Amerikaanse staten klagen OpenAI aan over hoe ChatGPT met minderjarigen omgaat. Dat jongeren hun informatie steeds vaker via AI zoeken, bleek eerder ook uit Noors onderzoek naar zoekgedrag. Of chatbotgebruik psychische klachten veroorzaakt, laten deze enquêtes niet zien. Daarvoor is langlopend onderzoek nodig, zoals dat van Maheux.