Open modellen ontlopen Amerikaanse AI-toets
Het toetsingskader dat het Witte Huis vorige week aan de grote AI-labs voorlegde, blijkt maar op de helft van de markt te slaan. Modellen met open gewichten vallen er buiten. Wie zijn model dus gewoon publiceert, komt de federale veiligheidscontrole niet eens tegen.
Dertig dagen, maar alleen voor gesloten modellen
De regeling komt voort uit het presidentiële besluit van 2 juni. Daarin kregen federale diensten opdracht een vrijwillige procedure op te zetten waarbij de overheid nieuwe topmodellen tot dertig dagen voor de publieke lancering mag inzien en testen. Het Center for AI Standards and Innovation, onderdeel van standaardeninstituut NIST, doet het leeuwendeel van de evaluaties, met de NSA erbij voor het cyberdeel. CNBC meldde op 3 augustus dat OpenAI, Anthropic en Google in Washington werden bijgepraat over de afgeronde versie. Wat er precies getoetst wordt, blijft geheim: de criteria zijn geclassificeerd.
Twee dingen vielen op toen de tekst op 4 augustus rondging in de sector. Deelname is nadrukkelijk vrijwillig, en de dertigdagenprocedure geldt uitsluitend voor gesloten frontier-modellen. We schreven eerder over het definitieve toetsingskader zelf, maar die uitzondering stond toen nog niet zwart op wit.
Open gewichten, nul wachttijd
Een analyse op Yahoo News rekent voor wat dat betekent. Labs die hun modellen achter een API houden, moeten infrastructuur bouwen en onderhouden voor de overheidstest, en rekenen op vertraging voor elke release. Ontwikkelaars die gewichten vrijgeven, hebben die stap niet. Ze publiceren en klaar.
Dat is geen theoretisch punt. Kimi K3 van Moonshot AI kwam op 27 juli uit met open gewichten en wist in gezamenlijke tests van de Britse AISI en CAISI beveiligingsmaatregelen te omzeilen. Alibaba bracht begin augustus Qwen3.8-Max met open weights uit. Geen van beide viel binnen de reikwijdte van het Amerikaanse kader, om de simpele reden dat de makers buiten de VS zitten en het model toch al vrij te downloaden is.
Wie doet er straks nog mee
De vrijwilligheid maakt het scheve speelveld eerder groter dan kleiner. Meta was het enige grote lab dat de overheidstest weigerde, en juist Meta zet zwaar in op open modellen. Voor een lab dat wél meedoet betekent elke evaluatieronde tijd en gedoe, terwijl een concurrent met dezelfde capaciteiten de weg eromheen kan nemen.
De zorgen over open modellen zijn tegelijk concreet geworden. Het Britse AI Security Institute liet zien dat AI-agents open source konden saboteren in een gecontroleerde cybertest. Dat soort gedrag zit precies in het gebied waar CAISI en de NSA naar zeggen te kijken.
Wat betekent dit
Voor Nederlandse bedrijven die AI inkopen, verandert er op korte termijn weinig, maar de aanname dat een Amerikaanse veiligheidsstempel iets zegt over álle modellen op de markt klopt niet. Een gesloten model van OpenAI of Anthropic is straks langs Washington geweest; een gedownload open model uit China of Frankrijk niet. In Europa loopt de scheidslijn anders, want de EU AI Act legt verplichtingen op aan aanbieders van modellen voor algemene doeleinden, ongeacht of de gewichten openbaar zijn. Wie inkoopt, doet er goed aan te vragen welk regime op een model van toepassing is voordat het in een productieomgeving terechtkomt.
