Newsom tekent wet tegen ontslag door AI
Werkgevers in Californië mogen straks niemand meer ontslaan of berispen puur op basis van een algoritme. Gouverneur Gavin Newsom zette op 30 september zijn handtekening onder SB 947, de No Robo Bosses Act. Dat meldt CNBC. Opvallend: een jaar eerder hield hij een vrijwel gelijke wet nog tegen.
Wat de wet regelt
De wet richt zich op “automated decision-making systems”, software die prestaties meet en daar conclusies aan verbindt. Gebruikt een bedrijf zo’n systeem als belangrijkste instrument bij een ontslag of disciplinaire maatregel, dan moet een mens de uitkomst controleren. Volgens Techstrong.ai doet die beoordelaar dat met aanvullend materiaal: het personeelsdossier, evaluaties van de leidinggevende en beoordelingen van collega’s.
De werknemer krijgt ook rechten. Wie door een AI-gestuurde beslissing wordt getroffen, ontvangt een schriftelijke melding dat er AI is gebruikt, met een beschrijving van de gegevens waarop het systeem zich baseerde. Daarbij hoort een contactpersoon van vlees en bloed die het besluit kan toelichten. De regels gaan volgens AI Weekly op 1 juli 2027 in. Californië is daarmee de eerste Amerikaanse staat met zo’n verbod.
Handhaving ligt bij de Californische Labor Commissioner, de procureur-generaal van de staat en lokale aanklagers. Werknemers kunnen zelf geen rechtszaak op basis van deze wet beginnen, staat op de website van senator Jerry McNerney, die de wet indiende.
Van veto naar handtekening
In oktober 2025 legde Newsom een veto op de eerste versie. Hij vond dat die “te brede beperkingen” oplegde aan hoe werkgevers zulke systemen mogen inzetten, en struikelde vooral over regels voor vooraf informeren. De nieuwe versie bevat die verplichting tot vooraankondiging niet meer. De Senaat stemde eind augustus met 28 tegen 10 voor, de Assembly met 53 tegen 14. Wij schreven toen al over de aanname van SB 947.
“Geen werknemer mag ooit door een machine worden ontslagen of gestraft, AI of niet”, zei McNerney. De vakbondskoepel California Federation of Labor Unions (AFL-CIO) steunde de wet. Tegenstand kwam van lobbyclub Chamber of Progress, die vindt dat niet helder is wanneer een werkgever “voornamelijk” op AI leunt. Ook Uber en Lyft maakten bezwaar, met het oog op hun platformwerkers.
Past in een rij Californische AI-wetten
Californië bouwt dit jaar stap voor stap aan AI-regels. Eerder tekende Newsom al wetten voor een register van AI-auditors. De timing van SB 947 valt samen met grote bedrijven die experimenteren met AI in plaats van personeel. Zo zette Apple volgens Bloomberg de vervanging van 5.000 supportmedewerkers door AI stil.
Wat betekent dit
Voor werknemers in Californië verandert er pas in 2027 iets, en het is geen verbod op AI in HR. Een algoritme mag nog steeds signaleren dat iemand onder de maat presteert. Het laatste woord ligt alleen bij een mens, en de werknemer mag weten welke data er gebruikt zijn. Voor bedrijven die in meerdere staten actief zijn, wordt dit waarschijnlijk de praktische ondergrens.
In Europa is dit terrein al deels afgedekt. De EU AI Act merkt AI-systemen voor werving en personeelsbeslissingen aan als hoog risico, al loopt de handhaving nog stroef: de Europese Commissie opende tot nu toe nog geen enkele zaak. Dat de zorg leeft, blijkt uit cijfers van Pew Research: in 34 van 37 landen vreest een meerderheid banenverlies door AI.
