Bedrijven kopen minder software en bouwen zelf

Softwareleveranciers krijgen er een concurrent bij: hun eigen klant. In de State of AI-enquete die McKinsey eind augustus publiceerde, zegt 32 procent van de organisaties dat ze minstens een softwareproduct of -functie niet hebben aangeschaft, omdat ze het met AI-codeertools zelf konden bouwen.

Een op de drie slaat een aankoop over

McKinsey ondervroeg ruim 1.700 medewerkers uit uiteenlopende sectoren en bedrijfsgroottes. De techsector loopt voorop met 41 procent, gevolgd door zorgverzekeraars en zorgaanbieders met 39 procent. In de zakelijke dienstverlening en de energiesector ligt het op 38 procent.

Het verschil zit vooral bij de koplopers. Van de respondenten die minstens 5 procent van hun bedrijfsresultaat aan AI toeschrijven, een groep van 6 procent, slaat bijna de helft een softwareaankoop over. Bij de overige respondenten is dat 31 procent. Michael Chui van McKinsey zei tegen CIO Dive dat codeeragents een serieuzere optie maken om ontwikkelwerk naar binnen te halen. Dat sluit aan bij eerder onderzoek van Temporal, waaruit bleek dat vier op de vijf engineers dagelijks met AI-agents werkt.

De opbrengst blijft achter bij de uitgaven

Zelf bouwen betekent nog niet dat het geld oplevert. 88 procent van de organisaties gebruikt AI in minstens een bedrijfsfunctie en 72 procent zet generatieve AI in, maar slechts 23 procent schaalt ergens in de organisatie een agentisch systeem echt op. Het aandeel respondenten dat zegt dat AI bijdraagt aan het bedrijfsresultaat staat op 37 procent, vrijwel gelijk aan een jaar eerder.

De kosten lopen intussen door. 28 procent besteedt meer dan een tiende van het IT-budget aan AI en verwacht dat dat volgend jaar hoger ligt. Een op de vijf organisaties remt het gebruik af vanwege de operationele kosten. Op individueel niveau is het beeld positiever: vier op de vijf respondenten zeggen dat AI hun eigen productiviteit heeft verbeterd. Die kloof tussen persoonlijke winst en zichtbaar rendement kwam ook naar voren in het NBER-onderzoek onder bijna 6.000 bestuurders.

Grote bedrijven trekken door, kleine blijven staan

Bij organisaties met meer dan een miljard dollar omzet schaalt 40 procent agents op in een of meer functies, tegen 27 procent een jaar eerder. Bij kleinere organisaties bleef dat aandeel hangen op 22 procent. Wie de infrastructuur en het personeel heeft om agents te beheren, zet ze dus breder in.

De markt reageert daarop. Investeerders waarderen leveranciers van codeeragents hoog, zoals blijkt uit de waardering van 47 miljard dollar voor Devin-maker Cognition. Tegelijk moeten teams meebewegen met snel wisselende modellen, bijvoorbeeld toen GPT-5.4 uit Codex verdween, en met veranderende koppelingen zoals het stateless geworden MCP.

Wat betekent dit

Voor softwareleveranciers verschuift de vraag van “koopt de klant dit?” naar “kan de klant dit in een middag zelf maken?”. Standaardfuncties zonder diepe integratie of compliance-eisen zijn het kwetsbaarst. Voor bedrijven die zelf gaan bouwen komt de rekening later: iemand moet die interne tools onderhouden, beveiligen en blijven aanpassen als het onderliggende model verandert. De aankoopprijs verdwijnt, de beheerlast niet. Dat McKinsey na een jaar nog steeds 37 procent meet op EBIT-bijdrage, suggereert dat veel organisaties die tweede rekening nog niet volledig in beeld hebben.