Google laat Gemma 4 een haiku schrijven vanuit de ruimte

Een prototype van Google heeft vanuit een baan om de aarde zijn eerste AI-antwoord teruggestuurd. Het open model Gemma 4 draaide op een TPU uit Googles eigen datacenters en schreef op verzoek een haiku over het leven in de ruimte. Leuk, maar ook een kleine stap: een Google-manager waarschuwt tegelijk dat rekenen in orbit voorlopig onbetaalbaar is.

Een haiku boven Svalbard

Travis Beals, senior director bij Google, beschrijft de test in een blogpost van 30 oktober. De satelliet van Project Suncatcher ging op 1 oktober omhoog. In de weken daarna werkte het team een checklist af: de host en de trays met TPU’s aanzetten en de eerste machine-learningtests draaien.

Daarna volgde de “Hello World”. Tijdens een passage over een grondstation uploadde het team een prompt waarin Gemma 4 werd gevraagd een haiku over de ruimte te schrijven. Het antwoord kwam binnen toen de satelliet over Svalbard in Noorwegen vloog. Later probeerden de onderzoekers limericks met een ruimtethema en vroegen ze het model om technische statusrapporten over de systemen aan boord.

Volgens Google is dit de eerste keer dat een TPU van datacenterklasse in een baan om de aarde een AI-antwoord geeft. SpaceNews meldde op 1 november dat Planet Labs het ruimtevaartuig bouwde en noemt de test een vroege mijlpaal in Googles onderzoek naar rekenkracht in de ruimte. Prestatiecijfers deelt Google niet, en ook niet welk TPU-type aan boord zit.

Wat er nog getest moet worden

Het lastige deel komt nu pas. Google wil meten hoe de chips omgaan met hitte en met straling in een lage baan. Bij de lancering bleek al dat de chips steeds vijftien minuten rekenen en dan moeten afkoelen, omdat warmte in vacuüm alleen via radiatoren weg kan. De volgende stap staat voor 2027 gepland: twee satellieten die onderling verbonden zijn. In september schreven we al over de vragen die dit eerste toestel moet beantwoorden.

Honderd keer duurder dan op aarde

Binnen Google zelf klinkt een nuchtere toon. Amanda Peterson Corio, die bij Google de energievoorziening van datacenters leidt, zei volgens The Information dat datacenters in een baan om de aarde onder de huidige omstandigheden tot honderd keer meer kunnen kosten dan exemplaren op de grond. Dat past bij wat onderzoekers eerder opmerkten: lanceringen zijn duur, koeling is moeilijk en data omlaag sturen kost bandbreedte.

Het motief achter het project is wel duidelijk. Op aarde lopen AI-bedrijven tegen stroomnetten en lokale weerstand aan. In Australië eisen gemeenten in Victoria een stop op nieuwe datacenters, en in de Amerikaanse verkiezingen is datacenterbouw een thema geworden. Ook concurrenten kijken naar de ruimte; Anthropic sloot eerder een rekenkrachtdeal met SpaceX.

Wat betekent dit?

Voorlopig weinig voor wie vandaag AI gebruikt. Een haiku uit de ruimte bewijst dat de hardware de lancering heeft overleefd en dat de software werkt, meer niet. Of een TPU maandenlang straling en temperatuurwisselingen verdraagt, moet nog blijken. En zolang de kosten een veelvoud zijn van een gewoon datacenter, blijft rekenen in orbit een onderzoeksproject. De echte toets volgt in 2027, als twee satellieten samen moeten rekenen.