Amerikaans ministerie van Justitie start taskforce voor AI-misbruik

Het Amerikaanse ministerie van Justitie (DOJ) heeft donderdag 5 november een eigen taskforce voor kunstmatige intelligentie aangekondigd. De Super Intelligence Task Force, intern DOJ-SITF, moet misbruik van AI opsporen en vervolgen. Dat staat in het persbericht van het ministerie. De groep krijgt er ook een politiek gevoelige taak bij: het aanvechten van AI-wetten van afzonderlijke staten.

Wie de taskforce leidt

De leiding ligt bij Associate Attorney General Stanley Woodward en Associate Deputy Attorney General Stephen Weiss. Minister van Justitie Todd Blanche zegt in het persbericht dat de ontwikkeling van “SI” door Amerikaanse innovators gedreven blijft worden. Zijn ministerie blijft mensen vervolgen die de techniek inzetten tegen belastingbetalers, kritieke infrastructuur of de nationale veiligheid.

Als doelwit noemt het DOJ buitenlandse staten, internationale criminele organisaties en personen of bedrijven die AI gebruiken voor fraude. De taskforce werkt samen met Jay Clayton, de oud-voorzitter van de SEC die sinds oktober de Super Intelligence Force van het Witte Huis leidt.

De naam is geen toeval. Eind september bepaalde president Trump per decreet dat overheidsdiensten voortaan “super intelligence” zeggen in plaats van AI. Inhoudelijk verandert de definitie daarmee niet. Eerder ging de wetenschapsfinancier NSF al over tot het herschrijven van lopende subsidies om de nieuwe term te gebruiken.

Meldplicht voor aanklagers en eisen aan bedrijven

Volgens een analyse van The Neuron werd het oprichtingsmemo al op 13 oktober getekend. Aanklagers kunnen worden verplicht de taskforce in te lichten als ze een AI-gerelateerd onderzoek openen of een aanklacht voorbereiden. Daarop gelden uitzonderingen als iemand direct gevaar loopt of als bewijs verloren dreigt te gaan. Nieuwe strafbare feiten komen er niet bij: het gaat om de interne werkwijze van het ministerie.

Voor AI-bedrijven is vooral de oproep van Weiss relevant. Hij wil dat ontwikkelaars “vigorous internal controls” hanteren, zodat hun systemen doen wat ze moeten doen, en dat ze risico’s beter rapporteren. Hoe het DOJ dat gaat meten, is niet bekend. Decrypt wijst erop dat het ministerie geen tijdpad noemt en niet uitlegt hoe de samenwerking met andere diensten verloopt. Het blad meldt ook dat de SEC “super intelligence” heeft opgenomen in haar toezichtsprioriteiten voor 2027.

Strijd met de staten

Het meest omstreden onderdeel staat niet in de koppen van het persbericht. De nieuwe taskforce neemt volgens The Neuron de rol over van de AI Litigation Task Force die het DOJ in januari opzette. Die groep moest wetten van staten aanvechten die botsen met het federale beleid. De regering-Trump vindt dat AI-bedrijven niet in elke staat aan andere regels moeten voldoen. Staten als Californië gaan intussen hun eigen weg, zoals met de wet tegen ontslag door AI die gouverneur Newsom ondertekende. Welke wetten het DOJ wil aanvechten, heeft het ministerie niet gezegd. Of zo’n zaak slaagt, bepaalt uiteindelijk de rechter.

Wat betekent dit

Washington kiest voor handhaving via het strafrecht in plaats van voor nieuwe regels vooraf. Er komt geen goedkeuring voor nieuwe modellen en geen wettelijke meldplicht voor bedrijven. Wel kunnen aanklagers straks kijken hoe een AI-bedrijf reageerde op meldingen van misbruik. Voor Europese bedrijven die in de VS actief zijn, betekent dit dat interne controles en logboeken van AI-systemen ook daar juridisch gewicht krijgen. De EU AI Act stelt zulke eisen vooraf vast, het Amerikaanse model toetst ze achteraf.