AI-datacenters in Europa trekken weg van de grote steden
Wie in Europa een AI-datacenter wil bouwen, kijkt niet meer naar Amsterdam of Frankfurt. Nieuwe hyperscale-campussen die tussen 2026 en 2028 opgeleverd worden, liggen gemiddeld 175 kilometer van de grote knooppuntsteden vandaan. Bij projecten die tussen 2022 en 2025 zijn afgerond was dat nog 46 kilometer. Dat blijkt uit onderzoek van vastgoedadviseur JLL, dat Reuters op 19 augustus publiceerde.
Stroom bepaalt de kaart, niet de klant
De reden is simpel: elektriciteit. Rond de traditionele hubs zit het net vol, duurt een aansluiting jaren en is geschikte grond schaars. “Datacenters worden naar de stroom gebracht, niet andersom”, zegt Assad Noori, hoofd datacenters bij JLL, tegen Reuters. Vooral trainingscampussen voor AI vragen vermogens waar het bestaande net in de Randstad of het Rijn-Maingebied niet op gebouwd is, plus water voor koeling.
Het prijsverschil verklaart de rest. Grond met een stroomaansluiting kost in de kernmarkten 2,36 miljoen euro per megawatt. In tertiaire regio’s is dat 512.000 euro. Amsterdam is met 2,7 miljoen euro per megawatt de duurste plek van Europa, gevolgd door Londen (2,6 miljoen) en Frankfurt (2,5 miljoen). Voor een campus van enkele honderden megawatt loopt dat verschil op tot honderden miljoenen.
Weiland in plaats van bedrijventerrein
De verschuiving is ook zichtbaar in het type locatie. Greenfield-projecten, dus bouwen op onbebouwde grond, vormen 39 procent van de Europese pijplijn. Bij de opgeleverde projecten van de afgelopen drie jaar was dat 8 procent. Het aandeel binnenstedelijke locaties zakt volgens JLL van 13 naar 5 procent. De vijf klassieke markten samen (Frankfurt, Londen, Amsterdam, Parijs en Dublin) hebben nu 3,8 gigawatt live capaciteit met een leegstand van 6,4 procent, en Frankfurt zit met 3,1 procent zo goed als vol.
Dat gebeurt terwijl de vier grootste cloudaanbieders dit jaar naar schatting 725 miljard dollar uitgeven aan infrastructuur, 77 procent meer dan de 410 miljard van 2025. Die kapitaalstroom moet ergens landen, en zoekt de weg van de minste weerstand. Anthropic huurt inmiddels capaciteit van Macquarie en GIC en nam eerder 191 megawatt over van een bitcoinmijner in Texas, precies omdat daar stroomcontracten klaarlagen.
Wat dit voor Europa betekent
Voor Nederland is de rekensom ongemakkelijk. De Randstad heeft de glasvezel, de klanten en de kennis, maar niet de megawatts. Regio’s met ruimte op het net en goedkope grond, denk aan Noord-Scandinavie, Spanje of delen van Midden-Europa, winnen daardoor investeringen die tien jaar geleden vanzelfsprekend hier terecht waren gekomen. Dat botst met de Europese ambitie om rekencapaciteit binnen de eigen grenzen te houden, waar de plannen voor zeven AI-gigafabrieken op mikken.
Voor bedrijven die AI gebruiken heeft de verhuizing weinig praktische gevolgen: een extra honderd kilometer glasvezel kost enkele milliseconden. Het punt zit in beschikbaarheid en prijs. Wie wacht op capaciteit in Amsterdam, betaalt de hoofdprijs of wacht langer, terwijl clusters als de bouw van IBM en Together AI laten zien hoe snel elders wel gebouwd wordt.
“Bedrijven vragen mij vaak waar hun AI-data straks staat. Die vraag is minder interessant dan de vraag of je team er iets zinnigs mee doet.”
Leon Tindemans, AI-expert en Copilot- & ChatGPT-trainer. Meer over praktische toepassing in zijn Copilot-training.
