China lanceert WAICO, nieuw AI-blok in Shanghai
Op de slotdag van de grote AI-top in Shanghai zetten 29 landen hun handtekening onder een verdrag dat een nieuwe internationale organisatie in het leven roept: de World Artificial Intelligence Cooperation Organization, kortweg WAICO. China zit achter het initiatief en levert ook het hoofdkantoor. Volgens persbureau Xinhua tekende de Chinese minister van Buitenlandse Zaken Wang Yi namens Peking, met VN-topman António Guterres als getuige.
Wie tekende er wel, en wie niet
De lijst met ondertekenaars leest als een overzicht van landen die dicht bij China staan. Onder de deelnemers zitten Rusland, Belarus, Servië, Cuba, Brazilië en Venezuela, aangevuld met Aziatische en Afrikaanse landen als Kazachstan, Laos, Pakistan en Indonesië. Dat meldt het Turkse persbureau Anadolu. Opvallender is wie ontbreekt. De Verenigde Staten en de Europese Unie staan niet op de lijst, terwijl juist zij met de EU AI Act en eigen exportregels de toon proberen te zetten.
Wat WAICO wil bereiken
WAICO wordt een zelfstandige intergouvernementele organisatie met een vast secretariaat in Shanghai. De doelstelling is breed geformuleerd: internationale samenwerking en mondiaal bestuur rond AI bevorderen, en de technologie veilig, eerlijk en toegankelijk houden. China opperde het idee al in juli 2025 en gebruikte de WAIC-conferentie in Shanghai als podium om het verdrag te bekrachtigen. Betaalbare modellen voor het mondiale zuiden vormen een terugkerend thema in de Chinese boodschap, aldus zakenmedium PYMNTS.
Een tweede spoor naast westerse regels
Het tijdstip is veelzeggend. Terwijl Brussel de handhaving van de EU AI Act voorbereidt, bouwt Peking aan een parallel gremium met eigen spelregels. Voor techbedrijven betekent dat een landschap met meerdere, deels botsende kaders. Chinese labs lieten deze week zien hoe hard het gaat: Moonshot bracht het omvangrijke open model Kimi K3 uit, en Alibaba levert via zijn Qwen-modellen de basis voor Apple Intelligence in China. Bestuur en modelontwikkeling lopen in China steeds meer in elkaar over, iets wat ook terugkomt in de jaarlijkse AI Safety Index.
Wat betekent dit
Voor Nederlandse bedrijven en beleidsmakers is WAICO vooral een signaal. De discussie over AI-regels speelt zich niet langer alleen in Washington en Brussel af. Er ontstaat een derde blok dat 29 landen bundelt en een eigen invulling van veilige en eerlijke AI hanteert. Wat WAICO concreet gaat doen, van standaarden tot toezicht, moet nog blijken. Het bestaan van de organisatie maakt in elk geval duidelijk dat de vraag wie straks de wereldwijde normen voor AI schrijft, allang geen uitgemaakte zaak meer is.
