VN-top over AI-veiligheid: 32 landen steunen nu oproep
4 min. leestijd

VN-top over AI-veiligheid: 32 landen steunen nu oproep

Maandag 23 november houden de Verenigde Naties en Barbados in Bridgetown een speciale top over AI-veiligheid. Secretaris-generaal António Guterres en de Barbadiaanse premier Mia Mottley zijn de gastheren. De oproep van Noorwegen en Finland om frontier-modellen onder controle te brengen is inmiddels door 32 staten en de Europese Commissie ondertekend, zo meldt UN News. In september waren dat er nog twintig.

Wat er op tafel ligt in Bridgetown

Er worden zo’n 150 deelnemers verwacht, waarvan een deel op afstand. Daaronder ministers uit Noorwegen en Finland, vertegenwoordigers van de AI-industrie, hoofden van AI-veiligheidsinstituten en leden van het onafhankelijke wetenschappelijke VN-panel voor AI. De Verenigde Staten sturen een hoge diplomaat en ook Chinese experts reizen af naar Barbados.

Centraal staat het voorstel van Guterres voor een multilateraal kader om AI-risico’s te beheersen, voorzien van onafhankelijk toezicht. Amandeep Singh Gill, de VN-gezant voor digitale technologie, zegt tegen UN News dat het geen verdrag en geen regelgeving is. Landen kunnen het kader gebruiken om hun eigen veiligheidsinfrastructuur voor AI op te bouwen. Een tweede rondetafel gaat over toegang en taalkundige diversiteit, omdat ontwikkelingslanden vrezen dat ze de voordelen van AI mislopen. Militair gebruik van AI staat niet op de agenda; daarover liep vorige week al een apart VN-overleg over killer robots.

Haven van Bridgetown op Barbados met gekleurde gevels en bootjes bij zonsondergang

Van twintig naar 32 ondertekenaars

De oproep dateert van 21 september, toen de Finse president Alexander Stubb en de Noorse premier Jonas Gahr Støre hem presenteerden. AI Feiten schreef toen over de AI-verklaring van twintig landen, waar de VS en China niet aan meededen. De tekst vraagt om verplichte evaluaties voordat een model live gaat, onafhankelijke toegang tot systemen, gezamenlijke standaarden, het melden van ernstige incidenten en mogelijk een internationale instelling. Juridisch bindend is de oproep niet.

Het aantal steunbetuigingen groeide de afgelopen weken gestaag. Juriste Imane Bello van het Future of Life Institute telde eind oktober in Tech Policy Press nog 29 landen plus de Europese Commissie, met de Canadese premier Mark Carney als een van de ondertekenaars. Bello wijst erop dat bedrijven hun eigen veiligheidsdrempels kunnen verschuiven en pleit ervoor dat middelgrote landen samen vastleggen wanneer een model strenger gecontroleerd moet worden. Ook Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen sprak zich eerder uit voor een rem op AI.

Groot gat tussen rijke en arme landen

Gill noemt cijfers uit het World Development Report 2026: rijke landen hebben samen 500 teams die op incidenten reageren, arme landen zes. AI-risico’s houden zich volgens hem niet aan grenzen, terwijl de capaciteit om ze op te vangen in grote delen van de wereld ontbreekt. Ook merkt hij dat de belangstelling toeneemt. Tijdens de Algemene Vergadering van de VN dit jaar spraken 135 regeringsleiders hun zorgen over AI uit, tegen drie in 2017.

Een onderhandeld slotdocument komt er niet. De VN verwachten wel oproepen en toezeggingen van individuele landen.

Een vrijwillig kader klinkt vrijblijvend, maar voor een klein land zonder eigen AI-instituut kan het precies de handleiding zijn die nu ontbreekt. Het helpt alleen als er ook mensen zijn die weten hoe je zo’n systeem test.

Leon Tindemans, AI-expert en Copilot- & ChatGPT-trainer (AI-trainingen van TTM Communicatie)

Wat betekent dit

Voor Nederlandse bedrijven verandert er maandag niets direct. Binnen de EU blijft de EU AI Act het kader dat telt. De top laat wel zien welke kant het internationale debat op gaat: testen vóór lancering en incidenten melden worden steeds vaker de norm, ook buiten Europa. De VS en China stonden in september niet op de lijst, terwijl een middelgroot land als Canada wel tekende. Elders gaan landen al verder, zoals Australië met een eigen veiligheidswet. Of Bridgetown meer oplevert dan woorden, moet blijken uit de toezeggingen die landen daar doen.