AI halveert bij farmareuzen soms de tijd tot een medicijnkandidaat
Grote farmabedrijven zeggen dat AI hun vroege medicijnonderzoek dit jaar flink versneld heeft. Volgens topwetenschappers van Novartis, Novo Nordisk, Sanofi en andere bedrijven gaat het ontwerpen van nieuwe moleculen en het doorschuiven naar de kliniek op sommige plekken tot twee keer zo snel. Dat meldt persbureau Reuters, dat de onderzoekschefs sprak in de week waarin Anthropic naar de beurs ging.
Van drie jaar naar anderhalf jaar
De concreetste cijfers komen van Novartis. Fiona Marshall, president van de onderzoekstak Biomedical Research, vertelde Reuters dat een project gemiddeld drie jaar nodig had om een medicijnkandidaat op te leveren. Nu is dat zo’n 18 maanden tot twee jaar. Ook hielp AI Novartis bij het kiezen van vijf aangrijpingspunten voor nieuwe nierbehandelingen.
Novo Nordisk heeft het aantal rondes van ontwerpen, maken en testen van nieuwe moleculen teruggebracht van ongeveer acht naar drie. Elke ronde duurt bovendien vier weken in plaats van acht. Sanofi zegt minstens een jaar te hebben gewonnen bij het astmamiddel lunsekimig: dankzij een AI-model kon het bedrijf een aparte studie naar de juiste dosering overslaan.
Matt Truppo, die bij Sanofi de computationele en AI-strategie van R&D leidt, verwacht dat de vroege ontdekkingsfase binnen twee jaar 20 tot 25 procent korter wordt. Over vijf jaar zou dat de helft kunnen zijn. Het gaat om een verwachting en nog niet om een gemeten resultaat.

Anthropic als partner of concurrent
De timing is opvallend. Anthropic haalde deze week geld op met een beursgang aan de Nasdaq en mikt nadrukkelijk op de farmasector. Het bedrijf opende een eigen wetlab voor biologisch onderzoek, bracht onderzoekssoftware Claude Science uit en haalde Novartis-topman Vas Narasimhan in de raad van bestuur. Novo Nordisk gebruikt Claude Science al bij zijn onderzoek.
Niet iedereen ziet dat als samenwerking. GSK-onderzoekschef Tony Wood noemt Anthropic tegenover Reuters gewoon een concurrent meer. Bij Eli Lilly zag men AI-bedrijven eerst als leveranciers en nu steeds vaker als collega’s, zei Aliza Apple, die daar het TuneLab-programma leidt. Novo Nordisk en Sanofi zeggen geen eigen data aan de grote AI-labs te geven voor het trainen van modellen. Luca Giani van durfinvesteerder Alumni Ventures denkt dat Anthropic en andere AI-labs juist op zoek zijn naar farmabedrijven om over te nemen, vooral om hun data. Anthropic reageerde niet op vragen van Reuters.
De kliniek blijft het knelpunt
Sneller een kandidaat vinden is iets anders dan sneller een goedgekeurd medicijn in handen hebben. Onderzoekers telden in maart 129 met AI ontwikkelde medicijnkandidaten bij 69 bedrijven, tegen zo’n 117 acht maanden eerder. De meeste zitten nog in een vroege fase. Waqas Haque, oncoloog in opleiding aan de University of Chicago en betrokken bij die telling, verwacht de komende jaren veel meer AI-medicijnen in klinische studies. Hij betwijfelt wel of ze vaker slagen of sneller worden goedgekeurd, omdat proeven met mensen en toezichthouders de doorlooptijd bepalen. Volgens brancheorganisatie PhRMA sneuvelen bijna negen op de tien conventioneel ontwikkelde middelen in klinische studies en duurt de weg naar de markt 10 tot 15 jaar.
Ook bij Lilly zijn ze terughoudend. Aliza Apple vindt dat Dario Amodei en de oprichters van Isomorphic Labs overdrijven als ze zeggen dat AI alle ziekten kan genezen. Eerst één ziekte genezen, dan praten we verder, was haar reactie.
Wat betekent dit?
Voor het eerst geven meerdere farmabedrijven harde cijfers over wat AI in het lab oplevert en die passen bij eerdere signalen dat AI in de farma meetbaar rendement begint te geven. De winst zit nu vooral in de eerste jaren van het onderzoek. Of patiënten er ook eerder iets van merken hangt af van klinische studies en toezichthouders en daar heeft AI nog weinig veranderd. Intussen schuiven AI-labs als Anthropic dichter op de farmasector af en dat kan de verhoudingen nog flink veranderen.
