PwC verspreidde rapporten vol AI-verzinsels

PwC, een van de grote vier accountants- en advieskantoren, heeft jarenlang rapporten gepubliceerd die grotendeels door AI waren geschreven en vol stonden met verzonnen bronnen. Dat blijkt uit onderzoek van GPTZero, een bedrijf dat software maakt om AI-teksten te herkennen. Vier zogeheten thought leadership-papers van PwC Middle East, verschenen tussen 2024 en 2026, bevatten valse citaten, niet-bestaande studies en cijfers die nergens op sloegen. De Irish Times en City AM schreven er deze week over.

Wat het onderzoek van GPTZero aantrof

GPTZero analyseerde de vier rapporten en kwam tot opvallende conclusies. Bij het paper Transforming Governance uit 2025 schatte de detector de kans op 84 procent dat de hele tekst door AI was geschreven. Laat je de literatuurlijst weg, dan liep die kans op tot 100 procent. De andere drie stukken bevatten volgens de onderzoekers meerdere verzonnen beweringen, door elkaar gehaalde statistieken en bronnen die niets met het onderwerp te maken hadden. De voetnoten stonden bovendien in een onlogische volgorde en verwezen naar onderzoek dat niet bestaat. Zulke fouten zijn precies waar AI-detectietools op universiteiten op jagen.

Verzonnen klanten, verzonnen bronnen

De voorbeelden zijn concreet. Een rapport over het PwC-product Citizen Pulse claimde dat overheden van Denemarken, Saoedi-Arabie, de Verenigde Staten en Australie het gebruikten. GPTZero vond geen enkel publiek bewijs dat het product bij die overheden draaide of dat de deals ooit zijn gesloten. Een ander stuk voerde een tienerblogger op Medium op als bron voor een initiatief van JPMorgan. Weer een ander verwees naar een academisch paper over luchtkwaliteit in Riyad dat volledig gehallucineerd bleek. PwC Middle East laat weten de nauwkeurigheid van het onderzoek serieus te nemen en de onjuiste bronnen te corrigeren, en wijst op bestaande kwaliteitscontroles.

Waarom dit PwC extra raakt

De pijn zit in de rol van PwC zelf. Het kantoor adviseert bedrijven juist over verantwoorde inzet van AI en verkoopt vertrouwen als product. Dat het dan eigen publicaties de deur uit doet met verzonnen feiten, ondergraaft die boodschap. Het speelt ook op een gevoelig moment: in Nederland neemt PwC minder mensen aan, deels door de inzet van AI, meldt Computable. De affaire past in een breder patroon waarin foutieve AI-output tot problemen leidt, van rechtszaken tot situaties waarin AI meebeslist over zorg.

Wat betekent dit

Voor iedereen die AI inzet voor teksten en analyses is dit een nuchtere herinnering: een taalmodel produceert vloeiende zinnen, geen gecontroleerde feiten. Bronnen, cijfers en citaten moeten door een mens worden nagelopen voordat ze naar buiten gaan. Naarmate krachtigere taalmodellen sneller en overtuigender schrijven, wordt die controle belangrijker, niet minder. De discussie over toezicht op AI gaat dan ook niet alleen over grote labs, maar net zo goed over de vraag hoe gewone organisaties de technologie in de praktijk gebruiken.