Universiteiten zetten AI-detectoren uit

Steeds meer universiteiten trekken de stekker uit software die moet herkennen of een tekst door AI is geschreven. De reden is telkens dezelfde: de tools slaan te vaak alarm bij werk dat een student gewoon zelf heeft getikt. Curtin University in Australië zet de AI-detectie van Turnitin vanaf januari 2026 uit, meldt vakblad EdTech Innovation Hub, en houdt alleen de klassieke plagiaatcontrole aan.

Waarom de detectoren sneuvelen

Turnitin houdt vol dat de foutmarge onder de 1 procent ligt, maar dat cijfer geldt alleen voor documenten die hoog scoren. Bij teksten met een lager AI-percentage lopen de valse treffers op. Onafhankelijk onderzoek komt op hogere cijfers uit. Een studie in het International Journal for Educational Integrity mat foutpercentages van 15 tot 26 procent bij tekst die aantoonbaar door mensen was geschreven. Dan wordt bijna een op de vier eerlijke inzendingen ten onrechte verdacht. Voor een tuchtprocedure, waar de bewijslast hoog ligt, is dat te wankel.

Niet-moedertaalsprekers zijn de dupe

Een veelgeciteerd Stanford-onderzoek uit 2023 legde een scheve verdeling bloot. Zeven detectoren markeerden 61,3 procent van de Engelse essays van niet-moedertaalsprekers als AI-werk, terwijl teksten van moedertaalsprekers vrijwel altijd door de test kwamen. De verklaring zit in de methode: detectoren straffen eenvoudige woordkeuze en voorspelbare zinsbouw af, precies de kenmerken van iemand die een taal nog leert. Yale en Johns Hopkins kwamen los van elkaar tot dezelfde slotsom en zetten de functie uit of degradeerden hem tot een hulpmiddel dat hooguit een gesprek mag openen, geen beschuldiging.

Wat scholen in de plaats zetten

Zonder betrouwbare detectie zoeken opleidingen andere wegen. Sommige leggen het accent op mondelinge toetsen en werk dat stapsgewijs in de les ontstaat, waar een docent het proces ziet. Anderen accepteren AI als hulpmiddel en vragen studenten open te zijn over hoe ze het gebruikten. Buiten het onderwijs speelt dezelfde vraag: Substack ging AI-tekst opsporen met Pangram, en OpenAI werkt aan een verificatietool voor AI-afbeeldingen die de herkomst van beeld moet vastleggen. Overheden worstelen er ook mee, getuige het verbod op generatieve AI op Noorse basisscholen. Diezelfde AI-bedrijven zoeken intussen toenadering tot campussen, zoals OpenAI met zijn Campus Network voor studentenclubs.

Wat dit betekent

Voor studenten valt met het uitzetten van de detectoren een bron van willekeurige verdenkingen weg. Voor docenten verschuift het werk van controleren achteraf naar toetsvormen die lastiger te automatiseren zijn. De bredere les is dat een AI-tekst betrouwbaar herkennen technisch nog niet lukt, terwijl generatieve modellen elke maand beter worden. Wie zijn onderwijs daarop wil aanpassen, kijkt beter naar de opdracht dan naar een detectiescore.