Kabinet presenteert internationale AI-strategie

Het kabinet wil dat Nederland meer invloed krijgt op hoe kunstmatige intelligentie wereldwijd wordt ingezet. Op 3 juli stuurden minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken), minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) en staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) een internationale AI-strategie naar de Tweede Kamer, meldt de Rijksoverheid. Inzet: Nederlandse belangen en waarden beschermen nu AI de verhoudingen tussen landen verschuift.

Drie lijnen in de strategie

Het kabinet werkt langs drie sporen. Het eerste is diplomatie, in Brussel voor “effectieve en uitvoerbare Europese wet- en regelgeving voor AI” en wereldwijd door te investeren in de kennis en vaardigheden van diplomaten. Het tweede spoor draait om coalities: nieuwe samenwerkingen binnen Europa en met gelijkgezinde landen daarbuiten. Het derde spoor gaat over Europese capaciteit en infrastructuur, zodat Nederland zijn informatiepositie versterkt. De strategie koppelt AI daarmee aan buitenlandbeleid, economische veiligheid en internationale samenwerking.

AI Act als norm, afhankelijkheid als zorg

De Europese AI Act staat centraal als maatstaf. Die wet deelt AI-systemen in risiconiveaus in en legt zwaardere eisen op aan hoog-risicotoepassingen in zorg, vervoer en overheid. Tegelijk wijst het kabinet op een kwetsbaarheid: “De Europese AI-infrastructuur is sterk afhankelijk van niet-Europese aanbieders.” Denk aan chips, rekenkracht en modellen die grotendeels uit de Verenigde Staten en China komen. Als tegenwicht noemt de strategie Nederlandse sterktes zoals innovatieve kennisinstellingen en een sterke chipindustrie. Die afhankelijkheid speelt breder, iets wat je terugziet bij Chinese AI-modellen die terrein winnen bij Amerikaanse bedrijven.

Nederland is niet het enige land dat AI-beleid als geopolitiek dossier behandelt. Canada presenteerde eerder zijn ‘AI for All’-strategie, en op mondiaal niveau opende de VN een AI-governancedialoog in Genève. Ook de strijd om datatoegang hoort in dit plaatje, zoals bij de stap van Cloudflare om AI-crawlers te blokkeren.

Wat betekent dit

Voor bedrijven en overheden in Nederland verschuift de lat richting documentatie en uitlegbaarheid. Wie hoog-risicomodellen inzet, moet straks kunnen laten zien hoe een systeem werkt en met welke data het is getraind. De strategie zelf verandert daar op korte termijn weinig aan, want het is vooral een richting en geen wetboek. Toch laat ze zien waar Den Haag de komende jaren op mikt: minder afhankelijk worden van buitenlandse techleveranciers en meer stem in Brussel. Of dat lukt, hangt af van budget, mankracht en Europese eensgezindheid, en dat is in dit dossier bepaald niet vanzelfsprekend.