EU-adviseur: Gemini kan persrecht van uitgevers schenden

Een chatbot die nieuwsartikelen samenvat, kan in de EU het recht van persuitgevers schenden. Dat schrijft advocaat-generaal Maciej Szpunar in zijn advies van 3 november aan het Hof van Justitie van de Europese Unie, in de zaak van de Hongaarse uitgever Like Company tegen Google. Het is de eerste zaak over generatieve AI en auteursrecht die bij het Europese Hof ligt.

Een samenvatting over dolfijnen in het Balatonmeer

Like Company exploiteert onder meer de nieuwssite balatonkornyeke.hu. Volgens PPC Land draait de zaak om een artikel uit juli 2023 over een zanger die dolfijnen in het Balatonmeer wilde uitzetten. Een gebruiker vroeg Bard, de voorloper van Gemini, om een samenvatting in het Hongaars. Het antwoord bevatte ook details die niet in het artikel stonden, zoals de afmetingen van een zwembad. Google noemde dat hallucinaties.

De uitgever beroept zich op het persuitgeversrecht uit artikel 15 van de Europese auteursrechtrichtlijn van 2019, niet op het auteursrecht van de journalist. Een rechtbank in Boedapest legde de vragen in april 2025 voor aan het Hof in Luxemburg.

Twee situaties waarin het misgaat

Szpunar ziet volgens Reuters, hier samengevat door Resultsense, twee gevallen waarin een chatbotantwoord inbreuk kan maken. In het eerste geval kwam de AI bij de tekst door een betaalmuur of een blokkade voor bots te omzeilen. In het tweede neemt het antwoord de vorm van het artikel herkenbaar over. Feiten zijn vrij, schrijft de advocaat-generaal. Wie de opbouw en formuleringen zo dicht volgt dat een lezer het origineel niet meer hoeft te openen, zit fout. Parafraseren is daarbij niet automatisch veilig.

Google kreeg ook ongelijk op een ander punt. Het argument dat een open website impliciet toestemming geeft voor hergebruik door chatbots, wijst Szpunar af. Hij stelt ook een bewijsregel voor die uitgevers helpt: kan een uitgever een redelijke steekproef van gelijkende antwoorden laten zien, dan moet de AI-aanbieder aantonen dat er geen inbreuk is.

Training mag wel, met opt-out

Voor het trainen van taalmodellen is het advies gunstiger voor Google. Szpunar vindt dat training in principe valt onder de uitzondering voor tekst- en datamining, mits de data rechtmatig zijn verkregen en opt-outs worden gerespecteerd. Een robots.txt-bestand en de Google-Extended-instelling gelden daarbij als geldig voorbehoud. Dat sluit aan bij de recente afspraak van grote AI-bedrijven over één robots.txt-regel tegen training. Voor Like Company zelf ziet het er minder gunstig uit: er is volgens Szpunar geen bewijs dat Gemini op hun artikelen is getraind en de site gebruikte geen toegangsbeperkingen.

Wat betekent dit

Het advies is niet bindend. Het Hof volgt de advocaat-generaal vaak, maar niet altijd. Een uitspraak wordt volgens Reuters binnen enkele maanden verwacht. Die uitspraak geldt daarna voor rechters in alle lidstaten, ook in Nederland.

Voor uitgevers is de boodschap vooral praktisch: wie technische drempels opwerpt en een opt-out vastlegt, staat sterker. Het speelt al breder. In de VS sleept de New York Times Brave voor de rechter om AI-scraping en Google betaalt inmiddels ruim 400 nieuwstitels voor AI-gebruik. Ook in de Amerikaanse discussie groeit het onderscheid tussen training en het ophalen van actuele teksten, zoals Wikimedia in de zaak tegen OpenAI bepleit. Voor AI-bedrijven in Europa betekent het advies dat ze vooral goed moeten letten op wat hun chatbot letterlijk teruggeeft.