FAA zet 875 miljoen dollar in op AI voor luchtverkeer

De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA steekt 875 miljoen dollar in software die het vliegverkeer boven de Verenigde Staten vooraf moet uitrekenen in plaats van achteraf bijsturen. TechCrunch schreef donderdag dat het systeem SMART dit najaar in gebruik gaat, te beginnen in de regio Washington.

Wat SMART precies doet

SMART staat voor Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories. Het platform draait in de cloud en legt vluchtschema’s van maatschappijen naast weersverwachtingen, de capaciteit van luchthavens en beperkingen in het luchtruim. Daaruit komt een voorspelling van de verkeersstromen, inclusief een waarschuwing wanneer die stromen elkaar gaan hinderen. Verkeersleiders en luchtvaartmaatschappijen kijken naar hetzelfde beeld, nog voordat een toestel van de gate rolt.

CDO Magazine meldt dat SMART binnen het bestaande Flow Management Data and Services-platform van de FAA komt te draaien. Het vervangt werkwijzen waarbij planners nu tussen losse schermen en spreadsheets heen en weer springen. Dat past in een bredere beweging waarin overheden AI in hun eigen processen trekken, zoals ook de investering van Canada en Duitsland in LawZero liet zien.

Twaalf jaar, een leverancier

Het contract ging naar Air Space Intelligence en loopt twaalf jaar. Government Executive en Forbes berichtten in juni al over de gunning, die toen werd gepresenteerd als onderdeel van de modernisering van het verouderde Amerikaanse verkeersleidingssysteem. Minister van Transport Sean Duffy zei bij die aankondiging dat de manier waarop vluchten worden gemanaged moet veranderen om het vliegen voor reizigers te verbeteren.

De looptijd valt op. Twaalf jaar is lang in een sector waarin modellen en methodes per kwartaal verschuiven, en de FAA bindt zich daarmee aan een leverancier die het luchtruim boven een heel land helpt inrichten. Over de vraag hoeveel autonomie zulke systemen mogen krijgen wordt in Washington ook op ander vlak gediscussieerd, getuige het moeizame wetgevingstraject in het Congres.

Het echte knelpunt zit bij de mensen

De FAA kampt al jaren met een tekort aan luchtverkeersleiders. De dienst kondigde eerder dit jaar een apart wervingsplan aan. SMART lost dat tekort niet op, maar moet de werkdruk van de bezette posten verlagen door minder ad-hoc herroutering en minder telefoontjes tussen centra. Of dat lukt, hangt af van hoe goed de voorspellingen in de praktijk uitpakken en of verkeersleiders het advies vertrouwen.

Die vertrouwensvraag is niet theoretisch. AI-systemen die zelfstandig handelen leveren in andere sectoren al incidenten op, zoals het eerste datalek door een AI-agent in Spanje en de zes gevallen van ontspoorde modellen die OpenAI publiceerde. In de luchtvaart adviseert SMART en beslist de mens, wat de inzet anders maakt dan bij een chatbot.

Wat betekent dit

Dit is een van de grootste AI-aanbestedingen in de Amerikaanse publieke sector tot nu toe, en het gaat niet over een chatinterface maar over voorspellende planning in een veiligheidskritische omgeving. Als SMART dit najaar boven Washington doet wat het belooft, krijgen andere toezichthouders een concreet voorbeeld om naar te wijzen. Ook Europese luchtvaartorganisaties werken aan verkeersstroombeheer, en een werkend Amerikaans systeem verhoogt de druk om aan te haken. Gaat het mis, dan wordt dit twaalf jaar lang een dure les over de vraag wat je aan voorspellende software durft over te laten.