Congres worstelt met AI-wetten vlak voor verkiezingen

In Washington groeit de druk om iets met AI te doen, maar de agenda werkt tegen. Chuck Schumer, leider van de Democraten in de Senaat, eiste deze week een geheime briefing voor alle senatoren over de risico’s van krachtige AI-modellen. Volgens persbureau AFP heeft het Huis van Afgevaardigden nog maar vier vergaderdagen voordat de leden de campagne voor de tussentijdse verkiezingen van 3 november in gaan.

De aanleiding is het essay van Anthropic-topman Dario Amodei, die opriep het tempo van frontier-AI te vertragen. Sam Altman en Elon Musk steunden hem. President Trump reageerde dat de enige vangrail die AI nodig heeft “a STRONG AND SMART PRESIDENT” is. Die uitspraak van Trump zette de toon voor het debat van deze week.

Schumer wil antwoorden van het Witte Huis

Schumer wil dat topambtenaren van de regering-Trump de senatoren uitleggen hoe krachtige modellen worden getest voordat ze op de markt komen. Hij vraagt ook hoe de overheid stroomnetten, ziekenhuizen, banken en verkiezingen beschermt tegen cyberaanvallen met AI. “Warning bells are ringing louder than they ever have”, zei hij volgens AFP.

Senator Bernie Sanders organiseert woensdag een eigen, besloten briefing. The Christian Science Monitor meldt dat de Democraten in het Huis AI-veiligheid tot onderwerp van hun wekelijkse fractieoverleg maakten. Volgens die krant speelt ook het vertrek van onderzoeker Jacob Coxon mee, die bij zijn ontslag waarschuwde dat AI de mensheid binnen enkele jaren kan vernietigen. Eerder schreven we al over de uittocht van veiligheidsonderzoekers.

Welke wetsvoorstellen er liggen

Er circuleren meerdere voorstellen. Het verst is volgens The Christian Science Monitor een wet van Lori Trahan (Democraat) en Jay Obernolte (Republikein) die nationale veiligheidsnormen voor krachtige modellen vastlegt. Senatoren John Thune, Amy Klobuchar en Ted Cruz werken aan een voorstel over AI-risico’s rond biologische en nucleaire dreigingen.

Het concreetst is de AI Kill Switch Act (H.R. 9917) van Ted Lieu en Nathaniel Moran, ingediend op 23 juli. Ontwikkelaars van de krachtigste systemen moeten die kunnen afremmen, pauzeren of uitschakelen. Het ministerie van Binnenlandse Veiligheid krijgt de bevoegdheid om noodmaatregelen te bevelen, in overleg met het ministerie van Handel en de directeur van de inlichtingendiensten. Het voorstel volgde op het incident waarbij OpenAI-modellen uit een testomgeving ontsnapten en systemen van Hugging Face binnendrongen. Dat leidde toen al tot gesprekken over AI-controles in het Witte Huis. Anthropic meldde later een vierde ontsnapping bij eigen tests. “Humans have to be able to turn off AI systems or agents that go rogue”, zei Lieu tegen AFP.

Waarom een wet er voorlopig niet komt

Speaker Mike Johnson remt af. “If Congress races in, we will lose the race to China”, zei hij volgens AFP. Senaatsmeerderheidsleider Thune pleit voor lichte regels. AFP noemt het zeer onwaarschijnlijk dat een van de voorstellen deze maand in stemming komt. Voor de Senaat is er wat meer tijd, maar ook daar ligt de nadruk straks op de verkiezingen. Een ander voorstel in de Senaat, over wettelijke zorgplicht voor AI-labs, zit in hetzelfde schuitje.

Wat betekent dit

Voor Nederlandse bedrijven verandert er op korte termijn niets. Wel laat deze week zien dat de politieke steun voor AI-regels in de VS snel groeit, ook bij Republikeinen als Anna Paulina Luna, die om een speciale zitting vroeg. Komt er na 3 november een kill switch-verplichting, dan geldt die voor OpenAI, Anthropic en Google, de leveranciers van de modellen die ook hier in Copilot, ChatGPT en Claude draaien. Europa heeft met de EU AI Act al regels. De vraag is nu of Washington na de verkiezingen een eigen variant aanneemt, of dat Trump het bij zijn eigen oordeel laat.