EU dwingt Google Android open voor AI-concurrenten

Google moet zijn stevige greep op Android loslaten. De Europese Commissie heeft twee bindende besluiten genomen onder de Digital Markets Act (DMA) die het bedrijf verplichten om concurrerende AI-assistenten dezelfde toegang tot het besturingssysteem te geven als het eigen Gemini. Ook moet Google een deel van zijn zoekdata gaan delen. Dat meldden onder meer Semafor en Bloomberg deze week.

De kern van de zaak: Gemini staat voorgeinstalleerd op Android en krijgt systeemfuncties die rivalen niet hebben. Volgens de Commissie gebruikt 60 procent van de volwassen Android-gebruikers in de EU die voorkeurspositie, wat alternatieve modellen minder aantrekkelijk maakt.

Wat Google moet openstellen

Concreet krijgen concurrerende assistenten zoals OpenAI’s ChatGPT en Anthropic’s Claude toegang tot elf specifieke Android-functies. Denk aan activatie via een wake-word, de lange druk op de home-knop, het uitlezen van het scherm en de gegevensstromen op het toestel waarmee een assistent context begrijpt en taken kan uitvoeren. Zo kan een rivaliserende assistent straks op de achtergrond een restaurant reserveren via een app van derden, iets wat nu voorbehouden was aan Gemini. De meeste wijzigingen moeten meekomen met Android 18, of uiterlijk op 1 augustus 2027 werken.

Zoekdata op tafel

Het tweede besluit raakt Google Search. Vanaf januari 2027 moet Google geanonimiseerde ranking-, zoekopdracht-, klik- en weergavegegevens delen met in aanmerking komende zoekmachines, op eerlijke en niet-discriminerende voorwaarden. Ook AI-chatbots die een zoekfunctie bieden kunnen daarvoor kwalificeren. Google verzet zich. Kent Walker, president wereldwijde zaken bij moederbedrijf Alphabet, waarschuwde dat de regels averechts kunnen werken en dat privezoekopdrachten van Europeanen bij onbekende bedrijven belanden zonder goede anonimisering. Volgens hem staan privacy en bedrijfsgeheimen op het spel.

Juridisch heeft Google weinig ruimte meer. Een uitspraak van het EU-Gerecht op 8 juli bepaalde dat aangewezen poortwachters DMA-verplichtingen niet vooraf kunnen laten toetsen, wat de laatste route om de eisen tegen te houden afsloot, aldus MacRumors.

Wie profiteert

De grote winnaars zijn de directe concurrenten van Gemini. Anthropic en OpenAI kunnen hun chatbots straks diep in de telefoon laten werken, precies op het moment dat beide bedrijven hun assistenten uitbouwen tot agents die zelf handelingen verrichten. Google zelf worstelt met timing: het bedrijf stelde de bredere lancering van Gemini 3.5 Pro uit vanwege tegenvallende prestaties, terwijl het Gemini juist verder in producten schuift, van robots van Boston Dynamics tot Android. Anthropic timmert intussen hard aan de weg met stappen als gratis Claude voor leraren en een rekenkrachtdeal met Meta. Ook opkomende open modellen zoals Kimi K3 vergroten de druk op Google’s positie.

Wat betekent dit

Voor Europese gebruikers kan de keuze voor een AI-assistent op de telefoon binnen twee jaar echt vrij worden, in plaats van een standaard die de fabrikant al heeft ingesteld. Voor Google is het een gevoelige ingreep in het verdienmodel en in de manier waarop Gemini gebruikers bereikt. Of de zoekdatadeling de privacyzorgen waarmaakt of juist wegneemt, hangt af van hoe streng de anonimisering wordt uitgevoerd. Duidelijk is dat de DMA een breekijzer wordt in de AI-strijd, niet alleen in de klassieke zoekmarkt.