EU AI Act: handhaving begint op 2 augustus
Over twee dagen krijgt de EU AI Act tanden. Vanaf 2 augustus 2026 mag de Europese Commissie aanbieders van algemene AI-modellen niet langer alleen op papier aanspreken, maar ze ook echt onderzoeken en beboeten. Voor de bedrijven achter ChatGPT, Claude en Gemini begint daarmee een nieuwe fase.
Wat verandert er op 2 augustus
De verplichtingen voor general-purpose AI (GPAI) gelden formeel al sinds augustus 2025. Aanbieders moesten technische documentatie bijhouden, een samenvatting van hun trainingsdata publiceren en een auteursrechtbeleid opstellen. Wat ontbrak, was een toezichthouder met bevoegdheden. Dat verandert nu. Vanaf 2 augustus kan het AI Office in Brussel documentatie opvragen, modellen laten evalueren en waar nodig sancties opleggen, schrijft Frankwatching. Ook de boetebepalingen en de aanwijzing van nationale toezichthouders worden op die datum van kracht.
Boetes tot 35 miljoen euro
De bedragen zijn fors. Voor verboden AI-toepassingen kan een boete oplopen tot 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van wat hoger uitvalt. Voor andere overtredingen, waaronder tekortkomingen bij GPAI-aanbieders, ligt het maximum op 15 miljoen euro of 3 procent van de omzet. Kleine bedrijven vallen onder lagere plafonds, al bestaat er geen algehele vrijstelling. Dat toezicht past in een bredere beweging waarin overheden AI strakker willen volgen. In de VS wil de regelgever frontier-modellen vooraf kunnen testen, en de FTC waarschuwde eerder dat verborgen sturing van AI-antwoorden misleiding kan zijn.
Wat bedrijven nu moeten doen
Voor de meeste Nederlandse organisaties draait 2 augustus niet om modeltraining, maar om gebruik. Frankwatching adviseert drie stappen: breng in kaart welke AI-tools rondgaan in de organisatie, bepaal per systeem het risiconiveau, en controleer of chatbots en AI-content transparant genoeg zijn. Wie een klantenchatbot inzet of teksten laat schrijven door een model, moet duidelijk maken dat er AI in het spel is. Bedrijven die agents zelfstandig taken laten uitvoeren, houden die het beste binnen duidelijke kaders. Wat er misgaat bij slordig gebruik werd onlangs zichtbaar toen PwC rapporten met AI-verzinsels verspreidde.
Wat betekent dit
De datum van 2 augustus verandert niet ineens hoe modellen werken, maar wel wat er gebeurt als een aanbieder de regels negeert. Voor de makers van Claude en andere GPAI-modellen betekent het scherper toezicht vanuit Brussel. Voor gebruikers in Nederland is de boodschap nuchterder: weet welke AI je inzet, en zorg dat je kunt uitleggen hoe je dat doet. De handhaving start voorzichtig, maar de bevoegdheid om te beboeten is er vanaf nu wel.
