VS-exportban op Anthropic-modellen raakt ook Europa

De Amerikaanse overheid heeft Anthropic opgedragen twee van zijn krachtigste AI-modellen, Fable 5 en Mythos 5, af te sluiten voor alle buitenlanders. Het bedrijf koos er vervolgens voor beide modellen voor iedereen offline te halen. Voor Europese gebruikers is dat meer dan een technische storing.

Wat de VS precies eist

Anthropic ontving de exportbeschikking op vrijdag om 17.21 uur lokale tijd, schrijft Time. De order verbiedt toegang tot Fable 5 en Mythos 5 voor ‘elke buitenlandse onderdaan’, binnen en buiten de Verenigde Staten. Volgens Al Jazeera geldt dat zelfs voor inwoners van nauwe bondgenoten als het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland. Handelsminister Howard Lutnick stuurde de brief aan Anthropic-topman Dario Amodei nadat een ander bedrijf claimde Mythos te kunnen ‘jailbreaken’, meldt Fortune. Het is de eerste keer dat de VS exportcontrole inzet op de toegang tot een taalmodel.

Waarom dit Europa direct raakt

Bedrijven en ontwikkelaars in Nederland en de rest van Europa die op deze modellen bouwden, staan nu zonder. Wie Mythos 5 in een product had verwerkt, moet terugvallen op een ander model of wachten tot de kwestie is opgelost. Dat legt een ongemakkelijke afhankelijkheid bloot: de zwaarste AI-capaciteit zit bij een handvol Amerikaanse aanbieders, en Washington kan de kraan dichtdraaien zonder dat Brussel iets te zeggen heeft. We schreven eerder al dat Anthropic Fable 5 en Mythos 5 tijdelijk offline zette. De zaak voedt het debat over digitale soevereiniteit dat ook rond de Europese AI-regels speelt.

De reactie van Anthropic

Anthropic noemt het besluit een misverstand. De gevonden jailbreak zou alleen kleine, al bekende kwetsbaarheden blootleggen, die ook in andere modellen zoals GPT-5 zitten, aldus de verklaring van het bedrijf. ‘Wij vinden niet dat de vondst van een smalle, mogelijke jailbreak reden is om een commercieel model terug te roepen dat aan honderden miljoenen mensen is geleverd’, schrijft Anthropic. Als deze norm sectorbreed zou gelden, zou dat volgens het bedrijf vrijwel elke nieuwe modelrelease stilleggen. Anthropic zegt te werken aan herstel van de toegang. Het contrast met eerder nieuws is groot: vorige week meldde de sector nog dat Anthropic OpenAI voorbijging in zakelijk gebruik, en met Mythos bouwde het bedrijf juist aan zwaardere cyberbeveiliging.

Wat betekent dit

Voor Europese bedrijven is de les pijnlijk concreet. Een model dat gisteren in productie draaide, kan vandaag wegvallen door een besluit in Washington. Wie kritieke processen op één Amerikaanse aanbieder laat rusten, neemt een risico dat losstaat van prijs of prestaties. Een tweede leverancier achter de hand houden, of waar mogelijk Europese en open modellen testen, schuift daarmee van nette wens naar noodzaak. Of de toegang snel terugkeert, hangt nu af van een juridisch gevecht waar de gebruikers zelf buiten staan.