Scholen die Google-AI uitzetten, verliezen ook Google Search

Google zet de AI-functies voor leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs vanaf begin 2027 standaard uit. Er zit wel een addertje onder het gras: een school die de AI uit laat staan, verliest voor die leerlingen ook Google Search. Dat schrijven TechCrunch en persbureau AP op basis van een blogpost die Google dinsdag publiceerde.

Uit, tenzij de beheerder iets aanzet

De wijziging geldt voor zogeheten K-12-leerlingaccounts, de Amerikaanse term voor alle schooljaren tot aan de universiteit. Gemini, Gemini Notebook (het vroegere NotebookLM), Gemini in Classroom en Google Search staan daar straks uit tot een schoolbeheerder ze “expliciet aanzet”. Dat zegt Chris Phillips, vicepresident en algemeen directeur onderwijs bij Google, in de aankondiging. “Wij vinden dat scholen controle moeten hebben over AI in hun klaslokalen”, schrijft hij.

Het is een opvallende draai. In augustus zette Google Gemini juist aan voor een groot deel van de leerlingen in Classroom, terwijl de chatbot daarvoor alleen beschikbaar was voor leerlingen van 18 jaar en ouder. AI Feiten schreef daar eerder over in Gemini in Classroom staat nu aan voor alle leerlingen. Volgens AP kwam daar veel kritiek op van docenten, ouders en kinderontwikkelingsdeskundigen.

Zoeken en AI zijn niet meer te scheiden

Het knelpunt is Search. Google heeft AI Overviews en AI Mode zo diep in de zoekmachine verweven dat het die volgens Phillips niet los kan uitzetten. “Search en AI zijn diep geïntegreerd”, zei hij tegen The New York Times. Leerlingen op een school die alle AI blokkeert, krijgen bij het zoeken een melding dat de dienst niet beschikbaar is. Forbes meldt dat er geen aparte schakelaar komt om alleen de AI-samenvattingen uit te zetten. Wie Search wil, krijgt de AI er dus bij. Hoe die samenvattingen het verkeer naar andere sites veranderen, bleek onlangs nog toen Reddit achter een inlog ging vanwege AI Mode.

Voor docenten is dat lastig. Wie leerlingen wil leren zelf bronnen te vinden en te beoordelen, wil ze juist niet eerst een kant-en-klaar AI-antwoord voorschotelen. Google lanceerde tegelijk Guided Learning voor scholen, een AI-tutor die volgens het bedrijf moet helpen een onderwerp te begrijpen in plaats van alleen antwoorden te geven.

Lina Khan: ‘Google gebruikt zijn monopolie’

De reacties waren fel. Lina Khan, oud-voorzitter van de Amerikaanse mededingingstoezichthouder FTC, schreef op sociale media dat Google “zijn zoekmonopolie gebruikt om scholen te dwingen AI te adopteren”. Josh Golin van kinderrechtenorganisatie Fairplay noemde de aanpak een poging om merkloyaliteit voor het leven te kweken. Hij roept scholen op de AI uit te zetten zodra dat kan en op zoek te gaan naar zoekmachines die privacy beter beschermen.

Het gewicht van Google in de klas is groot. Volgens het bedrijf gebruiken wereldwijd 150 miljoen leerlingen en docenten Google Classroom, vaak op Chromebooks van school. De twee grootste Amerikaanse schooldistricten, New York City en Los Angeles, hebben generatieve AI in het basis- en middenonderwijs tijdelijk verboden, meldt AP.

Wat betekent dit

De bronnen vermelden niet of de regeling ook buiten de Verenigde Staten geldt, en Google belooft scholen de komende maanden meer details. Nederlandse scholen die Google Workspace for Education gebruiken, doen er goed aan dat nauwlettend te volgen. De keuze “AI uit” is straks mogelijk ook de keuze “zoeken uit”, en dat raakt elke les waarin leerlingen informatie opzoeken. Microsoft koos een andere route en sprak met lerarenbond AFT regels voor AI op Amerikaanse scholen af. Hoe jongeren nu al met chatbots omgaan, staat in dit onderzoek naar tieners en AI-chatbots. Voor schoolbesturen wordt de vraag concreet: accepteren ze AI in de zoekmachine, of zoeken ze een alternatief voor Google Search?