Europa bouwt eigen open-source AI-model in 24 talen

De Europese Commissie heeft het EUROPA-consortium aangewezen als winnaar van de Frontier AI Grand Challenge. De groep, geleid door het Italiaanse bedrijf Domyn, gaat een open-source AI-model bouwen dat werkt in alle 24 officiele talen van de Unie. De keuze werd op 19 juni bekendgemaakt op de site Shaping Europe’s digital future van de Commissie.

Een model dat alle 24 EU-talen aankan

De opdracht is concreet. Het model moet meer dan 400 miljard parameters tellen en presteren op het niveau van de wereldwijde top. Het komt onder een open licentie beschikbaar, zodat bedrijven, onderzoekers en overheden het zelf kunnen draaien en aanpassen. De eis dat het systeem in alle 24 talen werkt is ook een politiek punt. Kleinere talen zoals Maltees of Sloveens zijn in de meeste commerciele modellen ondervertegenwoordigd, waardoor ze daar zwakker presteren. Voor veel Europese toepassingen, van overheidsdiensten tot zorg, is dat een praktisch probleem.

Toegang tot de EuroHPC-supercomputers

Zo’n model trainen kost enorm veel rekenkracht. Het consortium krijgt daarom een jaar lang toegang tot maximaal 2,5 procent van de totale capaciteit van EuroHPC, het Europese netwerk van supercomputers dat op AI is afgestemd. De Grand Challenge ging in februari 2026 van start en vroeg Europese partijen om een voorstel met meer dan 400 miljard parameters. Domyn won die competitie. Uitvoerend vicevoorzitter Henna Virkkunen zei dat Europa op eigen voorwaarden voorop kan lopen. “EUROPA bouwt een Europees frontier-model in alle 24 EU-talen en laat zien dat we kunnen meekomen met de besten terwijl we trouw blijven aan onze waarden”, aldus Virkkunen in de mededeling van de Commissie.

Europa wil minder afhankelijk worden

De stap past in een bredere beweging richting technologische zelfstandigheid. Brussel maakt zich zorgen over de afhankelijkheid van Amerikaanse aanbieders, een zorg die toenam toen de VS de export van topmodellen aan banden legde. Tegelijk scherpt Washington de regels aan en wil het dat bedrijven hun krachtigste modellen vooraf delen met de overheid. Op het continent zelf haalt Mistral nieuw kapitaal op om een eigen positie op te bouwen. Een door de Commissie gefinancierd open model zet daar een publiek alternatief naast. Het past ook bij de EU AI Act, die vanaf augustus strengere eisen stelt aan modellen die in Europa draaien.

Wat betekent dit

Of EUROPA echt aansluiting vindt bij modellen van OpenAI, Google en Anthropic moet de praktijk uitwijzen. 400 miljard parameters en een jaar rekentijd op gedeelde supercomputers is fors, maar de Amerikaanse marktleiders trainen op grotere clusters en met diepere zakken. Toch is de inzet helder. Europa wil een model dat openbaar is, dat de eigen talen serieus neemt en dat niet onder buitenlandse exportregels valt. Voor Nederlandse organisaties die om privacy- of compliance-redenen huiverig zijn voor Amerikaanse clouddiensten kan zo’n open Europees model op termijn een werkbaar alternatief worden. De eerste resultaten worden in de loop van het komende jaar verwacht.