EU AI Act: transparantieregels gelden vanaf 2 augustus
De Europese AI-verordening komt in een nieuwe fase. Vanaf 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen uit artikel 50, terwijl een politiek akkoord over de zogeheten Digital Omnibus de zwaarste regels voor hoogrisicosystemen juist verder vooruitschuift. Voor Nederlandse organisaties betekent dat: een deel van de plichten staat voor de deur, een ander deel krijgt meer tijd.
Transparantie wordt in augustus afdwingbaar
Artikel 50 van de AI Act draait om openheid over AI. Aanbieders en gebruikers moeten duidelijk maken wanneer iemand met een AI-systeem praat, en door AI gegenereerde of bewerkte content, denk aan deepfakes en synthetische beelden, herkenbaar labelen. Die regels worden vanaf 2 augustus 2026 van kracht, schrijft kenniscentrum Europa decentraal op basis van de verordening. Op diezelfde datum moet bovendien elke lidstaat minstens één regulatoire testomgeving hebben opgezet, een AI-sandbox waarin bedrijven onder toezicht kunnen experimenteren.
Hoog risico schuift door naar december 2027
Het tweede spoor loopt via de Digital Omnibus, een pakket waarover de Europese Raad en het Parlement op 7 mei 2026 een voorlopig akkoord bereikten. De verplichtingen voor hoogrisico-AI verschuiven daarmee van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027. Voor AI die als veiligheidscomponent in een product zit (artikel 6.1) loopt de termijn zelfs tot 2 augustus 2028. Volgens Europa decentraal sneuvelde wel het voorstel om de registratieplicht te schrappen: aanbieders moeten een hoogrisicosysteem blijven registreren, ook als ze zelf vinden dat het systeem niet in die categorie thuishoort. Nieuw is verder een expliciet verbod op AI die zonder toestemming seksuele beelden van personen maakt. Dat eerdere botsingen tussen modellen en exportregels lieten al zien hoe snel toegang in de praktijk kan veranderen, blijkt uit de tijdelijke offline-zetting van Claude Fable 5 en Mythos 5 eerder deze maand.
Nederland werkt aan een eigen uitvoeringswet
In Nederland loopt de voorbereiding parallel. Staatssecretaris Aerdts bracht het voorstel voor de Uitvoeringswet AI-verordening in internetconsultatie, die tot 1 juni 2026 openstond, meldt de Rijksoverheid. Die wet legt vast welke toezichthouders de Europese regels straks in de praktijk handhaven. De stap past in een bredere Europese beweging, van het G7-overleg over een gezamenlijk testforum tot de bouw van een eigen open-source AI-model in 24 talen.
Wat dit betekent
Voor wie AI inzet, ontstaat een gespreid tijdpad. De labeling- en transparantieplichten vragen op korte termijn aandacht, terwijl complexe hoogrisicotoepassingen meer ademruimte krijgen tot eind 2027. Dat uitstel haalt druk van de ketel, al moet het akkoord nog formeel worden bekrachtigd vóór 2 augustus. Bedrijven die nu al in kaart brengen waar ze AI gebruiken en welke output ze moeten markeren, hoeven straks geen last-minute inhaalslag te maken. De economische inzet is groot: de uitgaven aan AI-agents stijgen richting honderden miljarden, en heldere regels bepalen mee hoe Europese bedrijven dat geld kunnen besteden.
