Abonnees klagen AI-labs aan om afgesproken rem
Vier betalende gebruikers van ChatGPT, Claude, Grok en Gemini hebben vrijdag een aanklacht ingediend tegen Anthropic, OpenAI, SpaceXAI en Google. Hun verwijt: de labs hebben onderling afgesproken hun AI-ontwikkeling te vertragen, en dat is volgens de eisers verboden concurrentievervalsing. De zaak loopt bij de federale rechtbank in Noord-Californië en is opgezet als class action namens alle Amerikaanse abonnees, meldt Fortune.
Wat de eisers precies stellen
De aanklacht draait om 12 september. Die dag publiceerde Anthropic-topman Dario Amodei een essay waarin hij de sector opriep gezamenlijk gas terug te nemen ten gunste van veiligheidsonderzoek. Sam Altman van OpenAI, Elon Musk van SpaceXAI en Demis Hassabis van Google DeepMind schaarden zich diezelfde dag publiekelijk achter dat idee, zoals we eerder beschreven in het stuk over Amodei’s oproep tot vertraging. Volgens de eisers is dat geen losse meningsuitwisseling geweest maar een prijsafspraak in vermomming: wie een abonnement betaalt, krijgt minder snel betere modellen dan in een vrije markt het geval zou zijn.
De advocaat van de vier, Nick Rowley, verwoordt het scherper. Hij stelt dat AI snel aan menselijke controle kan ontsnappen en dat het gevaarlijk is om veiligheid over te laten aan “private, eigenbelangzoekende afspraken” tussen commerciële partijen. De rechtszaak vraagt de rechter die afspraak te verbieden.
De labs zagen dit aankomen
Opvallend is dat de betrokken bedrijven het juridische risico zelf al benoemden. Amodei vroeg in zijn essay om een smalle uitzondering van de overheid voor veiligheidsoverleg, precies omdat kartelwetgeving zulke gesprekken in de weg zit. OpenAI legde de vraag kort daarna voor aan het Congres, iets wat we eerder bespraken in dit artikel over de antitrustvraag in Washington. Altman hield daarbij een slag om de arm en zei dat OpenAI niet gaat wachten op een uitzondering voordat het aan veiligheid werkt.
Dat de labs überhaupt met elkaar om tafel zaten, is geen speculatie. OpenAI bevestigde weken van overleg met Anthropic en Google over veiligheidsstandaarden. Al in juli ondertekenden medewerkers van meerdere labs een verklaring waarin ze erkenden onder zware concurrentiedruk te staan om niet in hun eentje af te remmen. Die documenten geven de eisers materiaal waar een rechter iets mee kan. Anthropic, OpenAI, SpaceXAI en Google reageerden vrijdag niet op verzoeken om commentaar.
Wat betekent dit
De discussie over afremmen was tot nu toe vooral politiek. In Europa steunde Ursula von der Leyen het idee van een gezamenlijke rem, terwijl Mark Zuckerberg er juist niets in ziet. Met deze zaak verschuift het naar de rechtszaal, en daar gelden andere spelregels. Als de rechter meegaat in de redenering dat veiligheidsoverleg neerkomt op marktverdeling, wordt coördinatie tussen labs een aansprakelijkheidsrisico. Dan blijft alleen wetgeving over als route, en die is in de Verenigde Staten voorlopig vastgelopen.
Voor Nederlandse organisaties die op deze modellen bouwen is de praktische vraag simpeler: verandert er iets aan wat je vandaag krijgt? Voorlopig niet. Maar het laat zien hoe smal het pad is tussen samen veiligheid regelen en samen de markt regelen, en dat onderscheid gaat nu een rechter maken.
