KPMG laat ruim 100 AI-agents een volledige audit doen
KPMG heeft in het Verenigd Koninkrijk een volledige jaarcontrole laten uitvoeren door meer dan 100 AI-agents. Het ging om een proef bij een niet bij naam genoemd bedrijf uit de FTSE 250, de Londense beursindex van middelgrote bedrijven. Dat meldde de Financial Times op 18 november. Volgens het accountantskantoor is het de eerste keer dat agents bij een Brits beursgenoteerd bedrijf elke fase van een audit doorliepen in plaats van losse taken.
Een tweede audit naast de echte
Het project heet intern Project Exponential. De agents liepen parallel aan het gewone controleteam van KPMG. Ze verzamelden en analyseerden data, legden die vast, schreven conceptconclusies en stelden vervolgstappen voor. Volgens Resultsense stemden de agents onderling af zonder stap-voor-stapinstructies en kostte het bouwen ervan vier maanden.
De officiële accountantsverklaring is gebaseerd op de gewone controle. Een partner tekende wel de AI-versie af, maar die is bij de formele goedkeuring van de jaarrekening opzijgelegd. Welke AI-modellen KPMG gebruikte, is niet bekendgemaakt.

Dieper graven, met mensen aan het stuur
Cath Burnet, hoofd audit van KPMG in het Verenigd Koninkrijk, zegt dat de AI in meerdere gevallen veel dieper kon gaan dan het reguliere team. Volgens The Decoder stelden de agents soms zelfs betere vragen dan de eigen accountants.
Helemaal zelfstandig ging het niet. Toen een agent de relevante regelgeving niet aan de documenten van de klant kon koppelen, moest een medewerker ingrijpen. Twee partners en een director werkten mee, samen met senior managers en junior personeel. Zij bepaalden de doelen van de agents, gaven context over het bedrijf en eerdere controles en zetten vraagtekens bij de conclusies. KPMG noemt die menselijke rol cruciaal en zegt dat elke handeling van een agent tot op het teken nauwkeurig met tijdstempel wordt vastgelegd.
KPMG wil de aanpak uitbreiden naar maximaal 20 grotere controles en op termijn AI-audits aan klanten verkopen. Burnet waarschuwt wel dat de techniek nog geen duizenden audits aankan. Weinig bedrijven hebben hun data schoon genoeg op orde om agents er betrouwbaar mee te laten werken. Ook concurrent PwC draait eigen parallelle proeven. KPMG ziet tijdwinst, maar wil niet zeggen of de tarieven omlaaggaan.
Toezichthouder ziet risico voor onafhankelijkheid
Een dag eerder publiceerde de Britse toezichthouder Financial Reporting Council (FRC) richtlijnen over AI in de accountancy. Agents kunnen veel meer transacties bekijken dan een steekproef. Daardoor komen ze ook zaken tegen die buiten de controle vallen, zoals inefficiënties of besparingskansen. Deelt een kantoor die inzichten met de klant, dan kan dat volgens de FRC in bepaalde gevallen de onafhankelijkheid van de accountant bedreigen, omdat het als verkooppraatje voor adviesdiensten kan werken. Mark Babington van de FRC stelt dat de accountant verantwoordelijk blijft, welke technologie een kantoor ook gebruikt.
Dat KPMG op dit punt kritisch wordt gevolgd, heeft een voorgeschiedenis. Na de val van bouwbedrijf Carillion in 2018 kregen twee KPMG-entiteiten samen 21 miljoen pond boete.
Wat betekent dit
Voor de accountancy raakt dit aan het verdienmodel. Audits worden traditioneel afgerekend op de uren van grote teams junioren. Als agents het speurwerk overnemen, staat die rekensom onder druk. Eerder zagen we al dat AI accountants verslaat bij de maandafsluiting, met de nodige kanttekeningen. KPMG zelf zette eerder dit jaar al in op brede inzet van AI met de uitrol van Claude onder 276.000 medewerkers. Tegelijk laat onderzoek van PwC zien dat het gebruik van AI op de werkvloer sneller groeit dan de training. Voor Nederlandse bedrijven die al meer uitgeven aan AI is de les praktisch: wie zijn administratie op orde heeft, kan straks als eerste profiteren van een snellere controle. Wie dat niet heeft, blijft afhankelijk van mensen die door rommelige data spitten.
