Gezichtsherkenning op Londense stations levert nul arrestaties

De Britse spoorwegpolitie heeft een half jaar lang gezichten gescand op de drukste stations van Londen. De opbrengst: nul arrestaties, en de enige keer dat het systeem aansloeg ging het mis. Dat blijkt uit documenten die Liberty Investigates via een beroep op de Britse openbaarheidswet boven tafel kreeg en deelde met The Guardian.

Een half miljoen gezichten, een verkeerde melding

Tussen februari en juli reed de British Transport Police achttien keer uit met camera’s die voorbijgangers vergelijken met een lijst van gezochte personen. Meer dan 500.000 gezichten passeerden de camera’s. Het systeem gaf precies een signaal af, en dat was een verkeerde identificatie. Niemand werd aangehouden. De huur van de apparatuur en de inzet van agenten kostten de belastingbetaler 320.786 pond, met bijna honderd uur politietijd erbovenop.

De proef moest helpen bij het oppakken van verdachten en mensen die een rechterlijk bevel negeren. Het ging om enkele van de drukste knooppunten van de stad, waar dagelijks tienduizenden reizigers passeren, wat de opbrengst van nul aanhoudingen extra mager maakt.

Kritiek van privacywaakhonden

Silkie Carlo, directeur van Big Brother Watch, noemt de inzet in The Guardian een behandeling van het publiek als verdachten en spreekt van een verontrustende uitbreiding van het cameratoezicht. Haar organisatie voert al jaren campagne tegen live gezichtsherkenning in de openbare ruimte, omdat iedereen die langsloopt wordt gescand, ook wie nergens van verdacht wordt.

De Metropolitan Police zet dezelfde techniek breder in en rapporteert daar wel aanhoudingen mee. Dat verschil maakt de cijfers van de spoorwegpolitie interessant: dezelfde technologie, een andere omgeving, een totaal ander resultaat. Wie in Londen op een station staat, loopt zelden op een watchlist. Wie bij een voetbalwedstrijd of een demonstratie langs de camera komt, vaker wel.

Waarom dit ook in Nederland telt

Live gezichtsherkenning valt onder de EU AI Act in de categorie met de zwaarste beperkingen. Real-time biometrische identificatie in de openbare ruimte door opsporingsdiensten mag alleen bij zware misdrijven en met voorafgaande toestemming van een rechter of toezichthouder. Het Verenigd Koninkrijk zit sinds de brexit buiten dat kader en kent geen specifieke wet voor deze technologie, waardoor politiekorpsen zelf hun beleid schrijven.

Nederlandse korpsen kijken naar dit soort proeven om te bepalen of de techniek iets oplevert. De Britse cijfers geven daar een nuchter antwoord op: achttien inzetten, 320.000 pond, en geen enkele verdachte die anders vrijuit was gegaan. Dat is een ander gesprek dan de principiële discussie over privacy, maar voor een korpsleiding die een begroting moet verdedigen misschien wel het doorslaggevende.

Wat betekent dit

Gezichtsherkenning wordt vaak gepresenteerd als een kwestie van veiligheid tegen privacy afwegen. De Londense proef laat zien dat de veiligheidskant van die weegschaal soms leeg blijft. Voor bestuurders die overwegen dit soort systemen aan te schaffen, is de vraag niet alleen of het mag, maar of het werkt in de specifieke situatie waarin ze het willen inzetten. Diezelfde vraag speelt bij vrijwel elke AI-toepassing bij de overheid, van AI-agenten die overheidssites bezoeken tot de keuringsplicht die New York wil invoeren. Toezichthouders in de Verenigde Staten worstelen met dezelfde afweging, getuige de hoorzitting waarvoor New York techbedrijven opriep en het overleg tussen Trump en techtoppers over AI-toezicht. Meten wat een systeem daadwerkelijk oplevert blijft de saaiste en nuttigste stap.