EU werkt aan een AI Act “omnibus”: wat betekent dat nu voor transparantie en compliance?

De Europese AI Act gaat de komende jaren stap voor stap inwerken, maar de EU kijkt ondertussen al naar “vereenvoudiging”. In Brussel ligt een zogeheten AI Act omnibus op tafel: een pakket dat regels moet stroomlijnen en de uitvoerbaarheid voor bedrijven moet verbeteren. Tegelijk lopen er consultaties over transparantie-eisen. Hieronder wat er speelt — en wat je als organisatie nu al verstandig kunt doen.

Wat is die “omnibus” rond de AI Act?

Een omnibus-voorstel is EU-jargon voor een bundel aanpassingen die meerdere regels of onderdelen tegelijk “opschoont”. Volgens berichtgeving van Computerworld en updates vanuit de Raad van de EU is het doel vooral: minder frictie, duidelijkere implementatie en uitvoerbare verplichtingen, zonder de kern van risicogebaseerde AI-regulering los te laten.

Belangrijk: zolang de tekst nog in beweging is, is het riskant om op details te gokken. Zie het vooral als signaal dat de EU (ook onder druk van de markt) de implementatie pragmatischer wil maken.

Transparantie: de regels worden concreter (en daar kun je op voorsorteren)

Naast het omnibus-spoor werkt de EU aan richtlijnen en uitwerking van transparantieverplichtingen. ITPro beschrijft hoe consultaties bedrijven en stakeholders moeten helpen om praktischer invulling te geven aan eisen rond informatie aan gebruikers, documentatie en controles.

Voor teams die GenAI in producten verwerken (chat, search, support, content), is transparantie niet alleen “een label”, maar een set processen: wat vertel je wanneer aan wie, en hoe toon je achteraf aan dat je het goed gedaan hebt?

Wat betekent dit voor Nederlandse bedrijven (nu, niet pas later)

• Maak een AI-inventaris: welke modellen/tools draaien waar, met welke data en welk doel?
• Leg keuzes vast: risico-afwegingen, prompts/guardrails, evaluaties en incidenten.
• Check je transparantieflow: wat ziet de gebruiker, wat staat er in je helpcenter, en wat gaat naar audits/inkoop?

Handig startpunt is onze eerdere duiding over EU-consultatie rond AI Act-transparantie. Voor bredere context over regelgeving en marktbewegingen: AI-marktupdate (Gemini, transparantie en EU-lijnen).

Praktische tip: combineer “compliance” met herkomst en content-provenance

Transparantie gaat ook over herkomst: kun je aantonen wat menselijk is, wat AI-gegenereerd is en welke bewerkingen zijn gedaan? Dat sluit aan op initiatieven rond provenance (zoals C2PA). Lees ook: SynthID + C2PA en herkomststandaarden en hoe browsers/zoekmachines herkomstsignalen dichter bij eindgebruikers brengen (provenance in Chrome en Search).

Conclusie: verwacht minder “juridische mist”, maar niet minder verantwoordelijkheid

De kans is groot dat de EU met een omnibus-pakket de AI Act werkbaarder wil maken. Maar voor organisaties verandert de kernopdracht niet: weet welke AI je inzet, beperk risico’s, en maak transparantie aantoonbaar. Wie nu al inventarisatie, documentatie en gebruikerscommunicatie op orde brengt, zit straks niet in de paniekstand als de praktische richtlijnen en deadlines definitief worden.