Japan presenteert eind november nieuwe AI-visie voor defensie
Japan krijgt eind november een nieuwe AI-strategie voor zijn krijgsmacht. Defensieminister Shinjiro Koizumi maakte de zogeheten Defense AI Vision zondag 15 november bekend tijdens een bezoek aan het kamp Kurihama van de Japanse landmacht in Yokosuka. Het document vervangt het AI-beleid dat het ministerie pas in juli 2024 vaststelde.
Drie speerpunten van Koizumi
Uit het persverslag van het Japanse ministerie van Defensie en berichtgeving van persbureau Jiji en zender TBS blijkt dat Koizumi drie prioriteiten noemde. Mensen blijven beslissen en dragen de verantwoordelijkheid voor de uitkomst. Data moet de verdediging sterker maken. En de krijgsmacht moet AI snel invoeren zonder de veiligheid uit het oog te verliezen.
Dat het beleid na twee jaar alweer op de schop gaat, verdedigde hij met de snelle verandering van de techniek. Vooral dat AI en data bruikbaar worden in het veld, niet alleen op het hoofdkwartier, vindt hij belangrijk. De richtlijnen zijn bedoeld voor ambtenaren van het ministerie en voor militairen van de Japanse Zelfverdedigingstroepen.

Cloud en cyberdreiging
Een groot deel van de persconferentie ging over data. Goed databeheer en een veilige omgeving voor langdurig gebruik staan volgens Koizumi centraal in de herziening. Voor zeer vertrouwelijke informatie in de cloud zijn eerst normen, voorbereiding en een geschikte omgeving nodig. Een concrete clouddienst wees hij niet aan.
Tegenover zender FNN waarschuwde hij voor door staten gesteunde hackers die vitale infrastructuur aanvallen. De systemen en data waar defensie-AI op draait moeten daartegen beschermd zijn. Dat is een bekend pijnpunt: in de VS bleek eerder al dat het Pentagon zijn eigen regels voor verantwoorde AI niet altijd volgt.
Wat er al lag
Het beleid van juli 2024 zag AI als hulpmiddel bij menselijke beslissingen. Zeven gebieden werden genoemd, waaronder het opsporen en identificeren van doelen, inlichtingenanalyse, commandovoering, logistiek, onbemande systemen en cyberbeveiliging. Fouten, vooringenomenheid en misbruik stonden er expliciet in als risico’s.
In de maanden daarna schoof Tokio al op. Jiji meldde in augustus dat de regering overweegt Japanse AI in te bouwen in het commandosysteem van de krijgsmacht, met een systeem van startup Sakana AI als mogelijke kandidaat. Datzelfde bedrijf liet onlangs nog Claude-agents fouten in wetenschappelijke papers opsporen. In september concludeerde het ministerie, na een analyse van het conflict tussen de VS en Israël enerzijds en Iran anderzijds, dat de krijgsmacht veel meer AI moet gaan gebruiken. Die lijn komt terug in de herziening van drie centrale veiligheidsdocumenten die Japan voor het einde van het jaar afrondt, zo meldde Nippon.com.
Of het nu om een ministerie of een mkb-bedrijf gaat, de lastigste vraag bij AI is wie er uiteindelijk tekent voor de beslissing. Organisaties die dat vooraf op papier zetten, halen er veel meer uit.
Leon Tindemans, AI-expert en Copilot- & ChatGPT-trainer (ChatGPT-training)
Wat betekent dit?
Japan sluit aan bij een bredere beweging. De VS doopte zijn AI-kantoor bij defensie net om tot Super Intelligence Office en Tokio tekende deze week mee aan een nieuw AI-pact van de VS en acht partners. In Europa probeert Helsing met Clarity een eigen alternatief voor Palantir neer te zetten.
Wat de Japanse visie precies regelt, wordt pas duidelijk als het document eind november verschijnt. Koizumi gaf alleen de richting aan, geen concrete eisen of contracten. De nadruk op menselijke verantwoordelijkheid laat zien waar Tokio de grens wil trekken, terwijl de passages over cloud en data verraden waar de praktische knelpunten zitten.
