FAA zet AI-systeem SMART in alle 22 verkeerscentra in
De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA gaat haar AI-systeem SMART voortaan in alle 22 centra gebruiken die het verkeer op kruishoogte regelen. Dat kondigde de dienst op 10 november aan. Tot nu toe draaide het systeem alleen rond Washington. Drie dagen na de uitbreiding moest het volledige Amerikaanse luchtruim enkele uren dicht wegens een communicatiestoring. Die storing heeft volgens de FAA niets met SMART te maken.
Van één regio naar het hele land
SMART staat voor Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories. Het systeem combineert zo’n 200 databronnen, van weersverwachtingen en vliegroutes tot verkeersdrukte en de bezetting van verkeersleiders. Zo probeert het opstoppingen te zien aankomen voordat ze ontstaan. De FAA kocht het systeem voor 875 miljoen dollar bij Air Space Intelligence en sloot daarvoor een contract van twaalf jaar.
Op 21 september ging SMART live voor het luchtruim rond Reagan National, Washington Dulles en Baltimore/Washington International. Sindsdien zijn er volgens de FAA 180 vluchten omgeleid op advies van het systeem. Per vlucht bespaarde dat gemiddeld 10 minuten en bijna 80 gallon brandstof, ruim 300 liter. iTechPost wijst erop dat die cijfers alleen op de proefregio slaan en nog niets zeggen over de prestaties in de rest van het land.

De mens houdt het laatste woord
SMART neemt zelf geen beslissingen. Specialisten van de FAA in Washington beoordelen de uitkomsten en sturen hun adviezen naar het centrale commandocentrum in Warrenton, Virginia. Van daaruit gaan die adviezen naar de afzonderlijke verkeersleidingscentra, waar het lokale management bepaalt of ermee wordt gewerkt. Het scheiden van vliegtuigen blijft het werk van verkeersleiders, schrijft AVweb.
En juist bij die verkeersleiders ligt het pijnpunt. Hun vakbond NATCA, met ruim 15.000 leden, liet aan Flying Magazine weten dat ze niet betrokken was bij het ontwerp, de tests of de invoering van SMART. Wat het systeem voor het werk van haar leden betekent, kan de bond daardoor niet zeggen.
Vragen uit het Congres blijven liggen
Op 9 oktober vroegen ruim twintig Democratische Congresleden minister van Transport Sean Duffy en FAA-baas Bryan Bedford om de invoering even stil te leggen. Ze wilden weten hoe de veiligheid wordt getoetst, hoe personeel wordt opgeleid en welke eisen gelden voordat het systeem landelijk mag draaien. Die vragen blijven volgens AVweb onbeantwoord in de aankondiging van 10 november. Ook bij andere AI-toepassingen worstelt Washington met de vraag wie toezicht houdt, zoals bij het AI-veiligheidscentrum dat nu aan het Witte Huis rapporteert.
Op vrijdag 13 november legde de FAA alle vertrekkende vluchten in de Verenigde Staten stil. Duffy had het over een communicatieprobleem in alle centra voor verkeersleiding op kruishoogte, meldt Avi-Go. De FAA sloot SMART later als oorzaak uit en wees volgens AVweb naar verouderde apparatuur. Na ruim vier uur mochten vliegtuigen weer vertrekken.
Wat betekent dit
De FAA laat een AI-systeem nu meedenken over het verkeer in het hele Amerikaanse luchtruim. Europese verkeersleidingen kunnen aan die uitrol aflezen wat zoiets oplevert. De eerste resultaten zijn bescheiden: 180 omgeleide vluchten in zeven weken, in één regio. De storing van vrijdag toont dat de techniek eronder verouderd is. En doordat de vakbond buitenspel stond, wordt het lastiger om verkeersleiders vertrouwen te laten krijgen in de adviezen. Ook buiten de verkeerstoren moet de luchtvaart bepalen hoeveel ze aan AI overlaat. United Airlines verbiedt bijvoorbeeld AI-agents om tickets te boeken. Of politieke druk de uitrol nog afremt, is afwachten. President Trump zei onlangs geen bezwaar te hebben tegen vangrails voor AI.
