Chatbots sturen shoppers geregeld naar nepwinkels
3 min. leestijd

Chatbots sturen shoppers geregeld naar nepwinkels

Vraag je ChatGPT, Gemini of Perplexity waar je een merkproduct online kunt kopen, dan krijg je soms een link naar een nepwinkel of een verlopen domein. Dat blijkt uit onderzoek van het Amerikaanse merkbeschermingsbedrijf Podqi, dat The Verge op 12 november als eerste naar buiten bracht. Bij Perplexity ging het in 15 procent van de antwoorden mis.

Zo is er getest

Podqi werkte samen met AI-zoekbedrijf Gauge. In september stelden de onderzoekers in twee rondes dezelfde vijf winkelvragen over 151 merken aan ChatGPT, Gemini en Perplexity. Dat leverde 6.795 antwoorden op, met daarin 4.437 verschillende domeinen. Volgens het onderzoeksrapport van Podqi waren 718 daarvan riskant: 351 nepsites en 367 dode domeinen. Een site telde als riskant als hij zich voordeed als het merk, vermoedelijk namaak verkocht of niet meer bestond. Een leeg domein lijkt onschuldig, maar oplichters kunnen het kopen en er zelf een winkel op zetten.

Gemiddeld stond in 9 procent van de antwoorden een riskante site. Per chatbot liepen de cijfers ver uiteen: Perplexity 15 procent, ChatGPT 8 procent en Gemini 4 procent.

Handen op een laptop naast een pakketje en een kop koffie

Aangeraden in plaats van gewaarschuwd

Het grootste probleem zit in de manier waarop de chatbots die sites presenteren. In 57 procent van de antwoorden met een riskante link werd die site juist aangeraden als plek om te kopen. In 34 procent stond de link er zonder commentaar bij en maar in 9 procent kreeg de gebruiker een waarschuwing. Riskante sites werden zo 6,3 keer vaker aanbevolen dan afgeraden. ChatGPT waarschuwde nog het vaakst, in 24 procent van zijn riskante antwoorden.

De vraag naar regionale webwinkels van een merk scoorde het slechtst. Bij 16 procent van die antwoorden zat een riskante site, vaak met een landextensie als .de of .co.uk, of een naam als merknaam-shop.com. Kleinere merken liepen ongeveer twee keer zoveel risico als grote merken. Volgens Gadget Review wezen Google en OpenAI in een reactie op hun bestaande controles en gaf Perplexity toe dat zijn antwoorden niet foutloos zijn.

Kanttekeningen bij de cijfers

Podqi verkoopt zelf merkbescherming en heeft dus belang bij een alarmerende uitkomst. Het onderzoek meet hoe vaak een riskante link opduikt, niet hoeveel mensen werkelijk zijn opgelicht. De vragen kwamen uit vaste sjablonen en niet uit echte gesprekken van consumenten. Startup Fortune noemt de percentages daarom een momentopname. Tussen de twee rondes daalde het risico al van 12 naar 7 procent.

Wat betekent dit

Chatbots worden steeds vaker de plek waar mensen beginnen met winkelen. OpenAI lanceerde deze week nog ChatGPT Wallet, waarmee agents zelf afrekenen, en Google zette Universal Cart in Search en Gemini live. Hoe meer de chatbot zelf koopt, hoe zwaarder een verkeerde link weegt. Merken kunnen zelf iets doen door hun officiële gegevens bij de AI-diensten vast te leggen, zoals nu kan met bedrijfsprofielen in ChatGPT. Voor consumenten blijft het advies simpel: ga via het adres dat je zelf kent naar de site van het merk en controleer het domein voordat je betaalgegevens invult. Oplichters weten heel goed hoe ze AI kunnen misbruiken, zoals ook bleek bij het phishingnetwerk dat de FBI oprolde.