OpenAI herschrijft Model Spec rond vijf kernwaarden

OpenAI heeft zijn Model Spec grondig herschreven. Het document, waarin het bedrijf vastlegt hoe zijn AI-modellen zich horen te gedragen, is sinds woensdag 29 oktober opgebouwd rond vijf kernwaarden. Een groot deel van de oude stijlregels is geschrapt en het model heet in de tekst voortaan “GPT” in plaats van “de assistent”.

Vijf waarden als nieuw fundament

Volgens de aankondiging van OpenAI draait de nieuwe versie (2026.10.29) om trouw aan menselijke intentie, het beperken van schade, eerlijkheid en transparantie, het versterken van menselijke autonomie en zorg voor de mensen die door een antwoord of actie worden geraakt. De eerste waarde is de basis. OpenAI schrijft dat “trouw aan menselijke intentie het fundament van deze aanpak” is: een model moet begrijpen wat iemand bedoelt en mag zich minder blindstaren op de letterlijke opdracht.

Die waarde bevat ook de bekende rangorde. OpenAI bepaalt de grenzen, ontwikkelaars sturen hun toepassing binnen die grenzen en gebruikers sturen het werk binnen wat de ontwikkelaar toestaat. Het bedrijf zegt er zelf bij dat de vijf waarden lang niet alle menselijke waarden dekken die een model zou moeten respecteren.

Minder stijlregels, meer over agents

De meeste gedetailleerde stijlrichtlijnen zijn verdwenen. Volgens een analyse van CellCog vindt OpenAI dat stijl zich moet aanpassen aan taal, cultuur en persoonlijke voorkeur. Eén standaard blijft staan: vragen objectief benaderen. Wie een mening wil horen, moet daar zelf om vragen. Het model mag die wens niet afleiden uit wat de gebruiker vermoedelijk graag hoort. Dat raakt direct aan de kritiek op meegaande chatbots, zoals in de rechtszaak over ChatGPT-advies bij epilepsie.

Er zijn ook nieuwe onderdelen. Een paragraaf over geheugen en personalisatie vraagt het model om te scheiden wat een gebruiker echt zei en wat het zelf heeft afgeleid. Over menselijk toezicht is OpenAI kort: “GPT must remain corrigible.” Het model moet dus corrigeerbaar blijven en zorgen over onveilig gedrag via geautoriseerde kanalen melden. Voor agents geldt dat hun zelfstandigheid binnen de met de gebruiker afgesproken reikwijdte blijft, en dat ze bijwerkingen van hun acties moeten beheersen en melden.

Een doel, nog geen werkelijkheid

Opvallend eerlijk is de kanttekening die OpenAI zelf maakt: “De Model Spec beschrijft het gedrag waar we naartoe werken; onze modellen weerspiegelen dat nog niet volledig.” Het bedrijf experimenteert met nieuwe trainingsmethoden om de waarden aan te leren en belooft resultaten in latere updates te delen. De meeste regels zijn standaardinstellingen die ontwikkelaars en gebruikers kunnen aanpassen. Alleen de regels op het hoogste niveau zijn met een systeemprompt niet te omzeilen.

Het is de tweede herziening dit jaar, meldt AI Weekly. De vorige, in augustus, ging over gesprekken met tieners, een onderwerp waar ook wetgevers op letten, zoals bij de nieuwe chatbotwet in New York. De update valt in dezelfde week waarin OpenAI een verkiezingscentrum tegen misbruik van ChatGPT opende, vlak voor de Amerikaanse midterms van 3 november.

Wat betekent dit

Voor gewone gebruikers verandert er vandaag weinig zichtbaars. De Model Spec is een richtingwijzer voor training, en OpenAI geeft zelf toe dat de modellen er nog niet aan voldoen. Toch is de verschuiving duidelijk. Waar het oude document vooral regels per situatie opsomde, moet het model nu zelf afwegen wat iemand bedoelt. Dat past bij agents die zelfstandig taken uitvoeren.

Voor bedrijven die ChatGPT of de API inzetten, is het verstandig de publieke tekst te lezen. Daarin staat welke instellingen ze zelf mogen veranderen en waar OpenAI een harde grens trekt. Hoe zwaar die vrijheid weegt tegen zelfregulering, blijft ook politiek een punt, zie het vrijwillige akkoord tussen het Witte Huis en AI-bedrijven.