AI-hacktool ARTEX legt systemen Europese Commissie plat
De Europese Commissie is getroffen door een cyberaanval waarbij de aanvallers een AI-tool inzetten. Dat meldde Politico Europe op 19 november op basis van EU-functionarissen. Interne systemen voor salarissen, verlof en medische declaraties lagen ruim tien dagen plat. Of er persoonsgegevens van medewerkers zijn buitgemaakt, is nog niet bekend.
Salaris en declaraties onbereikbaar
Volgens Politico en Notebookcheck ging het vooral om Sysper, het personeelssysteem waarin ambtenaren hun loonstroken, verlofaanvragen en urenregistratie regelen, en om MyPMO, waarmee medische kosten worden gedeclareerd. Beide systemen draaiden eerder deze week weer, al viel Sysper woensdag opnieuw kort uit. Ook de vertaaldiensten hadden last van de aanval en een aantal andere toepassingen ging uit voorzorg offline.
De Commissie ontdekte de aanval volgens woordvoerder Thomas Regnier al op 22 oktober. Hij zei dat de Commissie de nodige maatregelen heeft getroffen en dat betrokkenen zijn ingelicht. Volgens de nieuwssite SOFX, die zich baseert op Politico en Euronews, liet Regnier ook weten dat er geen bewijs is van een datalek dat het hele personeel raakt en dat er geen losgeld is geëist. Wie achter de aanval zit, wilde hij niet zeggen.

Wat is ARTEX?
Het Europese computercrisisteam CERT-EU stelde begin november vast dat internationale hackers ARTEX gebruiken. Het gaat om een open-source raamwerk voor penetratietests waarin een taalmodel meerdere AI-agents aanstuurt die zelf op zoek gaan naar zwakke plekken. De maker haalde de GitHub-pagina in oktober offline nadat er misbruik werd gemeld, maar kopieën circuleren nog. CERT-EU waarschuwde er in een eigen blog voor.
Het FBI-meldpunt IC3 publiceerde op 13 november een waarschuwing over ARTEX. Daarin staat dat criminelen de tool sinds ten minste augustus gebruiken en dat sommige inbraken binnen drie uur tot beheerdersrechten leidden. Begin november stonden er volgens de FBI ruim 1.600 ARTEX-consoles open op internet. Eerder schreven we al hoe criminelen AI-agents laten hacken voor minder dan 1.500 dollar, onder meer met ARTEX.
Het blijft onduidelijk of ARTEX de aanvallers daadwerkelijk toegang gaf tot de systemen van de Commissie, of dat de tool alleen werd ingezet om zwakke plekken op te sporen.
Crisisoverleg in Brussel
De zaak werd serieus genoeg gevonden om de Corporate Management Board bijeen te roepen, het hoogste interne crisisorgaan van de Commissie. Eurocommissaris Henna Virkkunen (technologie) bracht haar collega’s woensdag op de hoogte. CERT-EU en de Europese toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) zijn ingelicht, meldt Euronews. Het directoraat-generaal DIGIT brengt de schade in kaart.
Het is niet de eerste keer dit jaar. In maart stalen aanvallers volgens SOFX zo’n 91,7 gigabyte aan data van de cloudomgeving achter de Europa.eu-websites.
Wat betekent dit?
Aanvallen met AI-agents zijn geen theorie meer, ook niet voor grote overheidsinstellingen. Tools als ARTEX maken het voor kleinere groepen goedkoop om netwerken geautomatiseerd af te tasten. Verdedigers zetten op hun beurt zelf AI in: OpenAI gaf deze week de NAVO en ENISA toegang tot cybertool Daybreak en Google betrapte een AI-agent die patches omzette in aanvallen. Voor organisaties in Nederland is de les vrij simpel: open beheerconsoles, verouderde software en zwakke toegangsrechten worden sneller gevonden dan voorheen. Ook in de VS staat de meldplicht ter discussie; het Witte Huis wil bedrijven een jaar ontzien na melding van een hack. Het onderzoek in Brussel loopt nog.
