AI pakt 75 procent van Europees durfkapitaal in Q3

Europese startups haalden in het derde kwartaal van 2026 25 miljard dollar aan durfkapitaal op. Dat is 77 procent meer dan een jaar eerder en het sterkste kwartaal in vier jaar, meldt Crunchbase op 8 oktober. Van dat geld ging 18,8 miljard dollar naar AI-bedrijven: 75 procent, het hoogste aandeel dat Crunchbase ooit voor Europa mat.

Mistral trekt de grootste ronde ooit

De groei komt voor een groot deel van een handvol megarondes. Bovenaan staat het Parijse Mistral met 3,5 miljard dollar, volgens Crunchbase de grootste durfkapitaalronde ooit voor een Europees bedrijf. Eerder schreven we al over de financiering van Mistral bij een waardering van 21 miljard en over Mistral Large 4, het open model met een biljoen parameters.

Daarna volgen datacenterbouwer Nscale met een converteerbare lening van 3,36 miljard dollar en twee defensiebedrijven: Helsing haalde 1,8 miljard op in een Series E, Quantum Systems 1,2 miljard. Crunchbase rekent defensie, datacenters, energie, ruimtevaart en robotica samen tot ‘physical tech’. Die categorie was goed voor ongeveer de helft van al het geld.

Nederland in de top vijf

Het Verenigd Koninkrijk blijft de grootste markt met 7,5 miljard dollar. Duitsland (5 miljard) en Frankrijk (4,8 miljard) hadden hun beste kwartaal sinds 2021-2022. Nederland kwam uit op 1,4 miljard dollar, het hoogste bedrag sinds de coronahausse. Twee AI-bedrijven tillen dat cijfer op: het Amsterdamse Wonderful, dat AI-systemen bij bedrijven uitrolt, en chipstartup Euclyd uit Eindhoven, die ruim 200 miljoen dollar ophaalde in een Series A.

De versnelling is opvallend als je de eerste jaarhelft ernaast legt. Volgens cijfers van HumanX en Crunchbase, gepubliceerd door Intelligent CIO, haalden Europese AI-startups in de eerste zes maanden 23 miljard dollar op, 55 procent van al het Europese durfkapitaal. In het derde kwartaal alleen kwam AI al op 18,8 miljard.

Geld zit bij weinig partijen

Breed gedeeld is die groei niet. In de eerste helft van het jaar ging 73 procent van het AI-geld naar 38 bedrijven met rondes van 100 miljoen dollar of meer, aldus HumanX en Crunchbase. Startups met een vrouwelijke oprichter deden 18 procent van de deals, maar kregen 10 procent van het kapitaal. Het beeld lijkt op dat in de Verenigde Staten, waar AI 86 procent van het durfkapitaal opslokt.

“Al dat geld voor modellen en datacenters levert pas iets op als mensen op de werkvloer weten wat ze aan zo’n systeem moeten vragen. Daar zit bij de meeste Nederlandse bedrijven nog de echte achterstand.”

Leon Tindemans, AI-expert en Copilot- & ChatGPT-trainer. Hij geeft onder meer de training prompts schrijven voor AI bij TTM Communicatie.

Wat betekent dit

Europa heeft eindelijk spelers die rondes van miljarden kunnen ophalen, en dat maakt een eigen AI-stack (modellen, rekenkracht, chips) minder theoretisch. Wie de cijfers per bedrijf bekijkt, ziet wel dat een klein groepje het totaal bepaalt. Haal Mistral, Nscale en Helsing weg en het kwartaal is een stuk minder spectaculair. Voor Nederland is 1,4 miljard een goed resultaat, met Euclyd als bewijs dat Eindhoven ook in AI-chips een rol wil spelen. Of het tempo houdbaar is, hangt af van de vraag of deze bedrijven omzet gaan draaien die bij hun waarderingen past. De cijfers over het vierde kwartaal verschijnen begin januari.