Raad van Europa en Microsoft tekenen AI-akkoord

De Raad van Europa en Microsoft hebben in Straatsburg een samenwerkingsakkoord getekend over AI, mensenrechten en de rechtsstaat. Secretaris-generaal Alain Berset en Microsoft-president Brad Smith zetten hun handtekening onder een memorandum of understanding op het hoofdkwartier van de Raad. Concrete technologieprojecten staan er nog niet in. Het document legt vast waarover beide partijen gaan praten en samenwerken.

Wat staat er in het akkoord

Volgens het persbericht van de Raad van Europa is het doel om mensenrechten, democratie en de rechtsstaat te bevorderen via “verantwoorde en inclusieve” technologische ontwikkeling. Ook de risico’s van de digitale omgeving vallen eronder, met AI als belangrijkste voorbeeld. Ryan Daws van AI News wijst erop dat het akkoord een raamwerk is. Er zijn geen afspraken gemaakt over nieuwe systemen die Microsoft bij de Raad gaat uitrollen.

De samenwerking loopt onder meer via het Open Innovation Centre dat Microsoft in Straatsburg heeft. Daar moeten medewerkers van beide organisaties kennis en ervaringen over AI uitwisselen. Opvallend is de aandacht voor taal: de partners willen projecten steunen die culturele en taalkundige diversiteit bevorderen, inclusief regionale talen en minderheidstalen. Welke talen dat precies worden, maken ze niet bekend.

Voortbouwen op Oekraïne en cybercrime

Helemaal nieuw is de relatie niet. Microsoft werkte al met de Raad van Europa samen aan het schaderegister voor Oekraïne, waarin oorlogsschade wordt vastgelegd. Volgens National Technology breidt Microsoft die steun uit, met AI en satellietbeelden om schade in kaart te brengen.

Ook op het gebied van cybercriminaliteit trekken de twee verder samen op. Microsoft steunde eerder de uitvoering van het Verdrag van Boedapest, het internationale verdrag over cybercrime van de Raad. Dat onderwerp is actueel: INTERPOL meldde onlangs dat AI achter de helft van de cybercrime in Afrika zit.

Berset wil vaste spelregels

Berset gebruikte de ondertekening voor een politieke boodschap. “AI komt midden in die breuk, waarin macht de plaats inneemt van gedeelde regels. Geen enkele technologie heeft die regels ooit harder nodig gehad”, zei hij. Smith hield het algemener: AI biedt volgens hem grote kansen, maar het succes wordt uiteindelijk afgemeten aan “hoe goed het mensen dient”.

De Raad van Europa, met 46 lidstaten een andere organisatie dan de Europese Unie, heeft al een eigen AI-verdrag. Het Kaderverdrag over AI werd in september 2024 in Vilnius opengesteld voor ondertekening. Onder meer de EU, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk tekenden toen. Het nieuwe akkoord met Microsoft staat daar los van, maar past in dezelfde lijn. Eerder zagen we al dat twintig landen een AI-verklaring bij de VN tekenden en dat de VN een AI for Good-commissie vol techtopmannen optuigde.

Wat betekent dit

Voor Nederlandse organisaties verandert er op korte termijn niets. Het akkoord legt geen regels op en is juridisch iets anders dan de EU AI Act. Wel laat het zien hoe Microsoft zich in Europa positioneert: als partij die aan tafel zit bij de instellingen die over AI en grondrechten gaan. Dat sluit aan bij eerdere stappen, zoals de miljardeninvestering in Mistral voor Europa.

Critici zullen vragen hoe onafhankelijk een mensenrechtenorganisatie blijft als ze nauw samenwerkt met een van de grootste AI-bedrijven ter wereld. Het antwoord hangt af van wat er de komende jaren uit het Open Innovation Centre komt. Pas dan wordt duidelijk of dit akkoord meer is dan een handtekening.