Zweedse regering blokkeert ChatGPT en Claude, Copilot mag wel

Wie in de Zweedse ministeries werkt, kan vanaf maandag 26 oktober niet meer bij ChatGPT en Claude vanaf de werkcomputer. Het Regeringskansliet, het ambtelijke apparaat achter de Zweedse regering, sluit beide AI-diensten af. Microsoft Copilot blijft wel toegestaan. Het nieuws kwam naar buiten via Ekot, de nieuwsredactie van Sveriges Radio, die interne informatie inzag.

Wat er precies verandert

Volgens Computer Sweden lichtte digitaliseringsdirecteur Mikael Wettercrantz de maatregel toe in een bericht op het intranet van de ministeries. Het gebruik van AI-diensten waarmee geen overeenkomst bestaat, kan volgens hem “gevolgen hebben voor onze informatiebeveiliging”. Medewerkers horen alleen goedgekeurde diensten te gebruiken.

De blokkade geldt voor de dienstcomputers van het personeel, meldt persbureau TT in Corren. Over privételefoons of thuiscomputers zeggen de berichten niets. Tegenover de media wilde het Regeringskansliet de reden niet verder toelichten.

Copilot mag wel, en er is een eigen platform

Copilot is de goedgekeurde assistent. Computer Sweden schrijft dat het Regeringskansliet de beveiligingsinstellingen voor Copilot ook heeft aangescherpt. Dat sluit aan bij wat grote organisaties elders doen: Volkswagen koos deze week voor een uitrol van Copilot onder 330.000 medewerkers, terwijl Uber juist alle 30.000 medewerkers op ChatGPT Work zette. Welke assistent het wordt, hangt vaak vooral af van het contract.

Helemaal weg zijn ChatGPT en Claude ook niet. Techsite Feber meldt dat het Regeringskansliet een eigen platform voor AI-assistenten heeft ontwikkeld, waarlangs een deel van het personeel de twee modellen alsnog kan gebruiken. De overheid houdt zo zelf in de hand welke gegevens naar welke dienst gaan. Frankrijk koos eerder een vergelijkbare route met een eigen AI-assistent voor ambtenaren.

Niet de eerste Zweedse instantie

Het Regeringskansliet staat hierin niet alleen. Volgens Ekot, aangehaald door Computer Sweden, hebben de Zweedse belastingdienst Skatteverket en de jeugdzorginstelling Statens institutionsstyrelse (SiS) al vergelijkbare blokkades. De incassodienst Kronofogden overweegt hetzelfde. Het Chinese DeepSeek was op de ministeries al eerder aan banden gelegd.

Wat betekent dit

De Zweedse maatregel draait om controle over data. Een ambtenaar die een conceptnota in een consumentenversie van ChatGPT plakt, stuurt die tekst naar een dienst waarmee de werkgever geen afspraken over opslag of verwerking heeft. Met een zakelijk contract, zoals bij Copilot binnen de bestaande Microsoft-omgeving, liggen die afspraken wel vast.

Voor Nederlandse organisaties is dit herkenbaar. Wie AI-tools toestaat, moet weten welke versie medewerkers gebruiken en onder welke voorwaarden. Met de transparantieregels uit de EU AI Act erbij wordt dat overzicht voor overheden en bedrijven steeds meer een verplichting. Een verbod op losse diensten plus één goedgekeurde route is daarbij de simpelste aanpak, al leert de ervaring dat medewerkers dan uitwijken naar hun eigen telefoon. Of Stockholm daar iets tegen doet, staat nog niet in de berichtgeving.