China wil export van grote AI-modellen beperken
China wil voor het eerst de export van AI-modellen zelf aan banden leggen. Het ministerie van Handel en het ministerie van Wetenschap en Technologie publiceerden vrijdag 16 oktober een conceptlijst met 40 technologieën die onder exportcontrole moeten vallen. Daarvan gaan er 23 over AI, meldt Bloomberg. De rest betreft zonne-energie en biomedische technologie.
Gewichten, broncode en checkpoints
Tot nu toe draaide het debat over exportbeperkingen vooral om hardware. De Amerikaanse regels rond chips zijn daar het bekendste voorbeeld van, zoals te lezen in ons stuk over de aangescherpte chipcontroles die het Congres wil. Peking kiest nu een andere route en richt zich op de software. Volgens de Taipei Times, die het Bloomberg-verhaal overnam, gaat het om modelgewichten, checkpoints, broncode en architectuur van grote taalmodellen. Agents, chipontwerpen en rekenclusters staan ook op de lijst.
De drempel ligt bij modellen met minstens 2 biljoen parameters, of modellen die wereldwijd in de top 10 staan op prestaties, gebruik of veiligheid. Kimi K3 van Moonshot AI en Qwen3.8-Max van Alibaba zitten boven die grens, al noemt het concept zelf geen modellen. Modellen die zijn getraind op “kerndata” zoals de Chinese Datawet die definieert, mogen helemaal niet worden geëxporteerd.
Wat buiten schot blijft
De uitzonderingen zijn ruim. Open source code en gepubliceerd onderzoek vallen er niet onder, en Chinese bedrijven mogen buitenlandse gebruikers gewoon blijven bedienen via apps, websites en API’s. The Next Web wijst wel op een opvallend detail: een gecontroleerd model draaien op servers in het buitenland telt als export. Bedrijven die dat op hun eigen cloudservers doen, kunnen een automatische vergunning krijgen.
Voor chips geldt de beperking voor ontwerpkennis van AI-chips op 14 nanometer of kleiner, en voor chips die met 2.5D- of 3D-technieken worden gestapeld. Dat raakt ook de eigen chipambities van bedrijven als Alibaba, dat onlangs de Zhenwu V900 presenteerde.
Belanghebbenden kunnen tot 15 november reageren. Een tijdelijke registratieplicht geldt al sinds 16 oktober, ook voor deals die nog niet zijn afgerond, zoals licenties in het buitenland of een overname door een buitenlandse partij.
Waarom Peking dit doet
Een woordvoerder van het ministerie van Handel zegt dat de regels misbruik moeten voorkomen en ervoor moeten zorgen dat AI “onder menselijke controle” blijft. Het ministerie noemt aanvallen op vitale infrastructuur, de defensie-industrie en overheidssystemen als risico. De maatregel is volgens Peking niet gericht tegen een bepaald land of bedrijf.
De timing is opvallend. Chinese labs hebben deze zomer veel terreinwinst geboekt op hun Amerikaanse concurrenten, onder meer met open modellen en scherpe prijzen. Ook DeepSeek werkt aan meer onafhankelijkheid, zoals bleek uit de plannen om te trainen op chips van Huawei. Volgens Bloomberg zorgt het voorstel voor nieuwe onzekerheid in een sector die al te maken heeft met strenge contentregels en een vergunningenstelsel.
Wat betekent dit
Voor Europese gebruikers verandert er op korte termijn weinig. Wie Kimi of Qwen via een API of de open gewichten gebruikt, valt buiten de regels. De vraag is wat er gebeurt met toekomstige modellen. Als Chinese bedrijven hun zwaarste modellen niet meer vrij mogen geven, kan de stroom van grote open modellen uit China opdrogen. Dan worden Europese alternatieven als Mistral Large 4 belangrijker voor wie zelf modellen wil draaien. Het past ook in een bredere discussie over wie modelgewichten mag kopiëren of verplaatsen, iets waar ook Anthropic mee bezig is met maatregelen tegen het kopiëren van Claude. Of de definitieve regels net zo streng worden, blijkt na 15 november.
