INTERPOL: AI zit achter helft van cybercrime in Afrika
Bij meer dan de helft van alle gemelde cybermisdrijven in Afrika speelt kunstmatige intelligentie een rol. Dat staat in het African Cyberthreat Assessment Report 2026 van INTERPOL, een rapport van veertig pagina’s dat is gebaseerd op opgave van 36 Afrikaanse lidstaten. Het percentage: 55.
Volgens INTERPOL automatiseert AI inmiddels vrijwel elke fase van een aanval, van verkenning en phishing tot afpersing en het omzeilen van detectie. Wat vroeger losse incidenten waren, beschrijft de organisatie nu als een grensoverschrijdend systeem dat op industriële schaal draait.
Schade meer dan verdubbeld in een jaar
De gerapporteerde schade liep op van 192 miljoen dollar in 2024 naar 484 miljoen dollar in 2025. Het aantal bevestigde slachtoffers ging in dezelfde periode van ongeveer 35.000 naar 87.000. Online oplichting bleef de meest gemelde vorm van cybercriminaliteit, waarbij daders vooral mobiele betaaldiensten en sociale media misbruiken. In 72 procent van de onderzochte landen zijn scamcentra actief.
De regionale verschillen zijn groot. In Oost-Afrika gaat het vaak om fraude met mobiel geld en om ransomware tegen infrastructuur. In Centraal- en West-Afrika overheersen CEO-fraude en datingoplichting, meldt INTERPOL. Zuidelijk Afrika is door de hoge connectiviteit een aantrekkelijk doelwit voor daders van buiten het continent.
Deepfakes komen langs de biometrie
Het rapport telt ongeveer 600.000 detecties van sextortion waarbij AI-gegenereerde deepfakes zijn gebruikt. Daarnaast signaleert INTERPOL de opkomst van synthetische identiteiten: daders combineren echte persoonsgegevens met verzonnen elementen en komen daarmee langs biometrische controles. Met zo’n identiteit worden vervolgens bankrekeningen geopend en mobiele leningen afgesloten.
Dat patroon past bij wat elders al zichtbaar is. Eerder dit jaar rolde de FBI het AI-phishingnetwerk Outsider Enterprise op, en beveiligingsonderzoekers lieten zien dat een model in minder dan een dag een werkende Zoom-exploit in elkaar zet. De aanvalskant profiteert simpelweg sneller van goedkope modellen dan de verdediging.
Opsporing loopt achter
INTERPOL noemt de AI-paraatheid bij Afrikaanse opsporingsdiensten laag en de cybercrimewetgeving versnipperd. Er wordt wel gehandhaafd: vier grote gecoördineerde operaties leverden in 2025 en 2026 ruim 1.500 aanhoudingen op en meer dan 100 miljoen dollar aan teruggehaald geld. De organisatie dringt aan op uniforme digitale forensiek, betere grensoverschrijdende samenwerking, hogere AI-kennis bij politiediensten en vaste afspraken met de private sector.
Voor Europese organisaties is dit geen ver-van-mijn-bedshow. CEO-fraude en datingoplichting kennen geen landsgrenzen, en dezelfde technieken duiken op in Nederlandse mailboxen. De wapenwedloop in cybersecurity die AI-labs zelf beschrijven, speelt zich in Afrika alleen zichtbaarder af.
Wat betekent dit
De cijfers van INTERPOL laten zien dat AI de kosten van fraude naar beneden haalt en het volume omhoog. Wie vertrouwt op een selfie of een stemopname als identiteitscontrole, leunt op een controle die steeds makkelijker te vervalsen is. Aanvullende verificatie, striktere procedures rond betaalopdrachten en herkenbare labels op AI-content, zoals de watermerken die Anthropic in Claude inbouwt, worden daarmee praktische maatregelen in plaats van vinkjes op een compliancelijst.